ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٢١ - تفسير

مانند گفتار خداى تعالى:(فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ ما ذا يَرْجِعُونَ)[١] كه تقدير آن چنين است: «فالقه اليهم فانظر ما ذا يرجعون ثم تول عنهم».

٢- سخنى است كه حسن و بلخى در تفسير آن ذكر كرده و گفته‌اند: يعنى خدا ميخواهد با سخت گرفتن در تكليف آنها را در دنيا عذاب كند به اين ترتيب كه آنها را به انفاق در زكات و هم در جنگ مأمور كند تا آنها با توجه به اينكه بثواب روز جزا ايمان ندارند از اينرو با كراهت و عدم رضايت آن را بپردازند و اين خود براى آنها عذابى است سخت.

٣- ابن زيد گفته: يعنى خدا ميخواهد آنها را با حفظ مال و مصيبتهايى كه بخاطر آن تحمل ميكنند و از آن سو از استفاده و منفعت آن محروم ميشوند در دنيا عذابشان كند.

٤- جبائى گفته: يعنى خدا ميخواهد آنها را در وقت پيروزى مؤمنان و تسلط آنها بر سر ايشان با گرفتن اموال و اولادشان بعذاب حسرت و ناراحتى دنيايى دچارشان سازد، و اين سزاى كفر آنها باشد.

٥- منظور از عذاب آنها در دنيا بوسيله مال و اولاد آن است كه اينان با جمع و حفظ و دوستى آن و بخل و غصه‌اى كه براى آنها ميخورند همه اينها براى ايشان عذاب است، و همچنين در هنگام مرگ جدايى از آنها عذاب ديگرى است زيرا نميدانند بر سر آن اموال و اولاد چه ميآيد.

و حرف لام در(لِيُعَذِّبَهُمْ) محتمل است بمعناى «أن» باشد، و محتمل است لام نتيجه باشد، و تقدير چنين ميشود: خدا ميخواهد آنان را در دنيا مهلت دهد تا عذابشان كند.

(وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ) يعنى جانشان با مرگ هلاك شود و از بين برود.

[١]- سوره نمل آيه ٢٨ و ترجمه آيه چنين است:( اين نامه را ببر) و نزد ايشان بيفكن سپس بازگرد و ببين چه ميگويند، كه تقدير آن اين است: كه نامه را نزد ايشان ببر و ببين چه ميگويند سپس باز گرد.