ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٤٨ - تفسير

و از امام صادق ٧ روايت شده كه فرمود: منظور اين است كه آن حضرت از روى ازدواج صحيح بدنيا آمد و آلوده بوضع ناهنجار زمان جاهليت نشده بود، و ابن عباس در حديثى از رسول خدا- ٦- روايت كرده كه آن حضرت فرمود:

وضع ازدواجهاى نامشروع زمان جاهليت در من تأثيرى نداشته و من از روى نكاح و ازدواج صحيحى چون ازدواج اسلام بدنيا آمدم.

و اينكه خداوند بر مردم منت نهاده كه آن حضرت از جنس خود شما است جهتش روشن است، زيرا وقتى وضع ولادت و زادگاه و اصل و نسب او را دانستند و در كوچكى و بزرگى او را از نزديك مشاهده كردند، و صداقت و امانت او را دانستند، و عملى كه موجب نقصى در زندگى او باشد از وى سراغ نداشتند بايد بهتر موجب پذيرفتن سخنان و انقياد آنان در مقابل او گردد.

(عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ) و زيانى كه در اثر ترك ايمان بشما ميرسد بر وى دشوار و ناگوار است، و كلبى و ضحاك گفته‌اند: يعنى گناهانى كه شما انجام ميدهيد بر وى سخت است، و قتيبى گفته: يعنى آنچه موجب رنج و زيان شما گردد بر او سخت و دشوار است، و ابن انبارى گويد: يعنى آنچه موجب هلاكت شما گردد.

(حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ) حسن و قتاده گفته‌اند: يعنى حريص است بر آن كسانى كه ايمان نياورده‌اند كه بلكه ايمان آورند.

(بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ) نسبت بمؤمنان رءوف و مهربان است. و برخى گفته‌اند:

«رءوف» و «رحيم» هر دو بيك معنى است، و رأفت شدت رحمت را گويند. و برخى گويند:

يعنى نسبت بمطيعان رءوف و نسبت بگنهكاران رحيم است، و يا نسبت بخويشان رءوف و نسبت بدوستان رحيم است، نسبت بآنان كه او را ديدار ميكنند رءوف و نسبت بآنان كه او را نديده‌اند رحيم است.

و بعضى از گذشتگان گفته‌اند: خداى سبحان براى هيچيك از پيغمبران دو نام از نامهاى خود را در يك جا جمع نكرده جز براى پيغمبر اكرم- ٦- كه فرمود:(... بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ) و درباره خود نيز فرمود:(إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ)