ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦ - و اما اينكه در آغاز اين سوره نه در قرائت و نه در كتابت بسم الله ذكر نمىشود
نقل شده، و سفيان بن عيينه و ابو العباس مبرد نيز همين وجه را اختيار كردهاند.
سوم- وجهى است كه از ابن عباس روايت شده كه گويد: بعثمان بن عفان گفتم:
چرا سوره برائت را كه از «مئين»[١] است با سوره انفال كه از مثانى[٢] است هر دو را در «سبع طول»[٣] قرار داديد، و ميان آنها «بسم اللَّه» ننوشتيد؟ عثمان در پاسخ گفت:
شيوه رسول خدا- ٦- چنان بود كه چون آيات قرآن بر او نازل ميشد يكى از نويسندگان (و كتّاب) وحى را ميخواند و بدو ميفرمود: اين آيات را در فلان سوره بگذار ... و سوره انفال از نخستين سورههايى بود كه در مدينه نازل شد، و سوره برائة از آخرين سورههايى بود كه در آن شهر نازل گشت، و چون داستان اين دو سوره شبيه بهم بود ما گمان كرديم كه سوره برائت دنباله سوره انفال است، و خود آن حضرت نيز تا روزى كه از دنيا رفت در اينباره چيزى نفرمود، از اينرو ما اين سوره را در ضمن «سبع طول» قرار داديم، و ميان آن دو «بسم اللَّه» ننوشتيم. و اين دو سوره را «قرينتين» (قرين يكديگر) ميخواندند.
تفسير اين سوره:
چون خداى سبحان سوره انفال را به وجوب برائت «و بيزارى جستن» از كفار ختم كرد اين سوره را باين مطلب افتتاح فرمود كه خداى تعالى و رسول او نيز از آنان بيزارند همانسان كه مسلمانان را بر بيزارى از آنان دستور فرموده.
[١]-« مئين» بسورههايى گويند كه حدود صد آيه است.
[٢]-« مثانى» بسورههايى گويند كه از صد آيه كمتر است.
[٣]-« سبع طول» بهفت سوره پس از سوره فاتحة الكتاب گويند.