ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠٧ - شأن نزول

[سوره التوبة (٩): آيه ١٠٦]

(وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (١٠٦))

ترجمه:

و دسته ديگرى (از اينان) هستند كه محول بفرمان خدايند يا عذابشان كند يا توبه‌شان را بپذيرد (و از گناهشان بگذرد) و خدا دانا و فرزانه است (١٠٦).

شأن نزول:

مجاهد و قتاده گفته‌اند: اين آيه در شأن هلال بن اميه واقفى و مرارة بن ربيع و كعب بن مالك- كه از قبيله اوس و خزرج بودند- نازل شد و كعب بن مالك مردى درستكار بود ولى از روى سهل انگارى در كار حركت بجنگ تبوك حاضر نشد و چون رسول خدا- ٦- بمدينه بازگشت نزد آن حضرت آمده بى‌آنكه بدروغ عذرى براى تأخير خود بياورد عرضكرد: بخدا من عذرى نداشتم، حضرت فرمود:

راست گفتى اكنون برخيز تا خدا درباره‌ات حكم كند، آن دو نفر ديگر نيز بنزد آن حضرت آمده و سخنانى نظير سخن كعب گفتند و همانگونه پاسخ شنيدند.

از آن سو رسول خدا- ٦- مردم را از سخن گفتن با آنها ممنوع كرد، و بزنانشان نيز دستور داد از آنها كناره‌گيرى كنند، و همين دستورها سبب شد كه كار بر آنها سخت شود و زندگى بر آنها تنگ گردد و اين جريان پنجاه روز طول كشيد، كعب بن مالك خيمه‌اى بر كنار كوه سلع زد و بتنهايى در آنجا زندگى ميكرد تا پس از اينكه پنجاه روز بدين وضع دشوار بسر بردند توبه‌شان پذيرفته شد و آيه‌(وَ عَلَى‌)