ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨٩ - تفسير

ما نبود، و منظور آن نيست كه اصلا شما ما را پرستش نميكرديد، زيرا اين سخن دروغ است، و از خصوصيات روز قيامت آن است كه كسى در آنجا نتواند عمل خلافى انجام دهد و كار زشتى بكند (و در نتيجه نمى‌تواند دروغ بگويد) و اين آيه نظير آن آيه ديگرى است كه خداى تعالى فرمايد:(إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا ...) (هنگامى كه پيشوايانى كه پيرويشان كرده‌اند از پيروان (خود) بيزارى جويند ...)(فَكَفى‌ بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ) يعنى خدا براى فصل خصومت ميان ما و شما كافى است.

(إِنْ كُنَّا عَنْ عِبادَتِكُمْ لَغافِلِينَ) كه ما از پرستش شما غافل بوديم.

و اين معنا كه گفته شد روى اينكه معبود آنها فرشتگان بوده باشند، ظاهر است، زيرا فرشتگان از اين ادعاى آنان بى‌خبر بوده و اطلاعى از كارشان نداشتند و نه بدان دستور داده بودند، و اما اگر مقصود بتهاى بى‌حس و شعور و بى‌علم باشد منظور از اين كلام حدّ اعلاى الزام حجت است كه اين نادانان چيزهايى را كه اصلا شعور نداشته و آنها را بخويش نخوانده و به هيچ وجه دركى نداشتند براى پرستش انتخاب كرده بودند(هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما أَسْلَفَتْ) يعنى در آنجا، يا در آن وقت، يا در آن حال بر هر كس آشكار و معلوم گردد آنچه را از كار نيك و بد كه از پيش فرستاده و پاداش و كيفر آن را به بيند.

(وَ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ) و بسوى كيفر خدا و جايى كه هيچكس جز خدا مالك آن نيست باز گردند، و لفظ «حق» صفت خداى تعالى و معناى آن قديم هميشگى است كه فنا نه پذيرد، و جز او هر چه باشد نابود گردد. و برخى گفته‌اند: «حق» آن كسى است كه معناى لفظ بطور حقيقت براى او حاصل باشد و خداى تعالى اينگونه است كه معناى الهيت براى او بطور حقيقت حاصل است.

(وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ) و آنچه را بدروغ درباره شريكان ادعايى خداى تعالى مدعى بودند باطل گردد

.