ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥ - و اما اينكه در آغاز اين سوره نه در قرائت و نه در كتابت بسم الله ذكر نمىشود

را سوره توبه نامند، ولى سوره عذاب است.

فضيلت اين سوره:

١- ابىّ بن كعب از رسول خدا- ٦- روايت كرده كه فرمود:

هر كه سوره انفال و برائت را بخواند من شفيع او گردم ... تا بآخر حديث كه در آغاز سوره انفال تمامى آن ذكر شد. و از امام صادق ٧ روايت شده كه فرمود:

انفال و برائت يك سوره است. چنانچه از سعيد بن مسيب نيز روايت شده.

٢- ثعلبى بسند خود از رسول خدا- ٦- روايت كرده كه فرمود: قرآن آيه آيه و حرف حرف نازل شد جز سوره برائة و قل هو اللَّه احد كه آن دو با هفتاد صف از فرشتگان (يك جا) بر من نازل شد و هر كدام ميگفتند: اى محمد در مورد نسب خدا به نيكى سفارش كن.[١]

و اما اينكه در آغاز اين سوره نه در قرائت و نه در كتابت بسم اللَّه ذكر نمى‌شود:

دانشمندان و مفسران در اينباره چند قول گفته‌اند:

اول- آنكه اين سوره چون دنبال سوره انفال است هر دو يك سوره بحساب آيند، زيرا سوره انفال در ذكر پيمانها است و اين سوره در رفع پيمانها است- و اين قولى است كه ابىّ بن كعب گفته.

دوم- اينكه در اين سوره بسم اللَّه نازل نشده بخاطر آن است كه «بسم اللَّه» براى امان و مهر و رحمت است، ولى سوره برائت براى برداشتن امان و رفع آن است، از اينرو بسم اللَّه در آغاز اين سوره نازل نشد- و اين وجه از امير المؤمنين ٧‌

[١]- ظاهرا جمله« كل يقول استوص ...» مربوط بسوره قل هو اللَّه است كه در آن از نسبت پروردگار متعال بحث شده، و در ذيل سوره قل هو اللَّه نيز بيايد كه يكى از اسامى آن سوره« نسبة الرب» است. و ممكن است مربوط بهر دو سوره باشد چون در مواردى از سوره برائة نيز ذكرى از توبه و آمرزش. بميان آمده، و منظور از نسبت خدا ارتباط با او باشد ولى اين معنى بعيد است و بهتر همان است كه بگوئيم مربوط بسوره قل هو اللَّه احد ميباشد. و اللَّه العالم.« مترجم»