ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠٩ - تفسير

نه از آن سر آمد پيش افتند بلكه در همانوقت مخصوص و معين نابود خواهند شد.

(قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُهُ بَياتاً أَوْ نَهاراً) اى محمد به اين افرادى كه تكذيب كنند، و در عذاب شتاب جويند، بگو: آيا دانسته‌ايد كه اگر عذاب خدا در شب يا روز بيايد.

(ما ذا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ) چيست آنكه مجرمان شتاب در آمدنش ميكردند؟

و اين جمله بصورت استفهام است و معناى آن تهديد و براى ترساندن آنها است. و اين مانند آن است كه انسان بشخصى كه دست بكار وخيمى زده بگويد:

«چه جنايتى بر جان خود ميكنى؟.» و بهر صورت اين جمله پاسخ سؤال آنها است كه مى‌پرسيدند: اين وعده عذاب و قيامت كى خواهد بود؟

و امام باقر ٧ فرموده: منظور از اين آيه عذابى است كه در آخر الزمان بر مسلمانان فاسق از آسمان فرود آيد- پناه ميبريم بخدا-.

(أَ ثُمَّ إِذا ما وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ) اين جمله باصطلاح استفهام انكارى است، يعنى: آيا در آن وقتى كه عذاب در آن وقت معين و سر آمد مخصوص بر شما واقع شود در وقت نوميدى بدو يعنى بخدا، يا بقرآن، يا بعذابى كه منكر بوديد ايمان ميآوريد؟

(آلْآنَ) يعنى در آن وقت بشما گفته ميشود اكنون ايمان ميآوريد كه در تنگنا قرار گرفته‌ايد؟

(وَ قَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ) با اينكه پيش از اين از روى تكذيب و استهزاء شتاب و تعجيل عذاب را ميخواستيد. و حسن گفته: معناى آيه اين است كه: شما بزودى در هنگام وقوع عذاب بدو ايمان خواهيد آورد ولى در آن وقت ايمان شما سودى برايتان ندارد، نظير آيه ديگرى كه درباره فرعون آمده‌(آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ‌)[١]».

(ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ) آن گاه در روز قيامت به آن كسانى كه بر خويشتن ستم كردند گفته ميشود: اكنون عذاب جاويدان در آخرت را پس از عذاب دنيا بچشيد.

[١]- همين سوره آيه ٩١، و تفسيرش انشاء اللَّه در جاى خود بيايد.