ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠٨ - تفسير

تنها «وعد» ذكر شود بر هر دو معنا اطلاق گردد.

نفع: لذت و خوشى و هر چه بدين دو چيز يا يكى از آن دو باز گردد.

ضرر: رنج و اندوه و هر آنچه بازگشتش بآن دو يا يكى از آنها باشد.

أجل: وقت و زمانى است كه براى چيزى و يا كارى تعيين شده باشد مانند زمان سر رسيد بدهكارى، و يا سر رسيد عمر انسانى.

تفسير:

پس از اينكه خداى تعالى سخن تكذيب كنندگان را بميان آورد دنبالش شتاب و عجله آنها را در آمدن عذاب از روى همان تكذيب و ردّ سخنان خويش بيان فرموده، چنين گويد:

(وَ يَقُولُونَ مَتى‌ هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ) اين مشركان گويند: اين وعده‌اى كه بما مى‌داديد از حشر و نشر و قيامت، و بگفته بعضى آن عذاب، كى خواهد آمد، و كجاست، اگر راست مى‌گوييد؟

(قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَ لا نَفْعاً) بگو اى محمد من مالك سود و زيانى بر جان خود نيستم.

(إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ) جز آنچه را خدا بخواهد كه مرا بر اينكار قدرت و نيرو دهد، و با اينوصف من چگونه قدرتى بر وضع و حال شما دارم؟ زيرا من وقتى بر سرنوشت حال خود قدرتى نداشته باشم و از اينكار ناتوان باشم مسلماً از آوردن عذاب و هم چنين از اطلاع وقت آمدن آن ناتوان‌تر هستم. و يا معناى آيه اين است كه در صورتى كه من هيچگونه قدرتى بر نفس خويش ندارم جز آنچه را خدا بمن داده با اينحال من چگونه ميتوانم قيامت را پيش اندازم، و در عقوبت و كيفر شما قبل از رسيدن سر آمد آن شتاب نمايم.

(لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ) و براى عذاب هر امتى در مورد تكذيب پيمبران سر آمد معين و زمانى است.

(إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ) كه از آن وقت نه پس افتند، و