ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٤ - تفسير

بيان آيه ٧- ٨

شرح لغات:

ظهور (در:( إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ ...): برترى بغلبه بر ديگرى است.

و انتظار و مراقبة و مراعاة و محافظة همه در معنى نظير يكديگرند. و رقيب بمعناى حافظ آمده.

الّ: عهد و پيمان است. و بمعناى خويشاوندى و قرابت نيز آمده، حسان گويد:

و معانى ديگرى نيز براى آن ذكر شده كه در تفسير آيه در صفحه بعد بيايد.

تفسير:

چون خداى سبحان (در آيه‌هاى گذشته) بنقض پيمان و عهد مشركين دستور فرمود در اينجا بيان فرمايد كه علت اين دستور همان پيمان شكنى است كه از آنها بظهور پيوست ولى در مقابل دستور بپايدارى ميدهد براى آن دسته از مشركانى كه پاى بند پيمان بودند، و از اينرو فرمايد:

(كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ) يعنى چگونه اينها پيمان درستى دارند با اينكه در دل تصميم بشكستن و نقض آن گرفته‌اند، و اين كلام (و استفهام) يا از روى تعجب و يا از روى انكار است.

و برخى گفته‌اند: معناى آيه اين است: چگونه خدا دستور ميدهد كه از ريختن خون مشركان دست باز داريد؟! آن گاه دسته زير را استثناء كرده فرمود:

(إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ) يعنى آنها در نزد خدا پيمان دارند

[١]- بجان خودت سوگند نسبت تو از قريش مانند نسب بچه شتر است از شتر مرغ، منظور اين است كه نسب تو از قريش نيست. چون شتر و شتر مرغ نسبتى با هم ندارند.