ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٨ - تفسير

آن دو از منافقان كه جمعاً هشتاد نفر بودند نازل شد كه چون رسول خدا- ٦- از جنگ تبوك بازگشت دستور داد تا كسى با آنها مجالست نكند و سخن نگويد.

و مقاتل گفته: درباره عبد اللَّه بن أبىّ نازل گشت كه بنزد پيغمبر- ٦- آمده قسم خورد كه از اين پس در هيچ جنگى تخلف نكند و بدنبال قسمى كه خورد از آن حضرت خواست تا از وى راضى شود.

تفسير:

(يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ) چون از جنگ تبوك بمدينه باز گرديد اينان براى تخلف خود از جنگ عذرهاى باطل و دروغ براى شما آورند.

(قُلْ لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ ...) اى محمد بگو عذر نياوريد كه در اين گفتارتان شما را تصديق نخواهيم كرد. چون كه خداوند از حال و اخبار شما و حقيقت كارتان ما را با خبر ساخته و دروغ شما را ميدانيم، و برخى گفته‌اند: منظور از اين اخبار همانست كه در آيه‌(لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ ما زادُوكُمْ إِلَّا خَبالًا ...)[١] بيان فرموده.

(وَ سَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ) يعنى خدا و رسول او عمل شما را پس از اين خواهند ديد كه آيا از نفاق خود توبه ميكنيد يا بر حال نفاق باقى ميمانيد. و برخى گفته‌اند:

معناى آيه آن است كه خدا اعمال و تصميمات آينده شما را ميداند و پيغمبر خود را نيز از آنها بياگاهاند بدانسان كه گويا آنها را از نزديك مى‌بيند و براى او ديدنى شود چنانچه در گذشته چنين كرد.

(ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى‌ عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ) يعنى پس از مرگ بنزد خداى سبحانى كه پنهان و عيان را ميداند، و از پيدا و ناپيدا چيزى بر او پوشيده نيست باز خواهيد گشت.

(فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ) و او شما را بتمام اعمال و كردارتان آگاه كند چه خوب باشد و چه بد، و پاداش و كيفر تمامى آنها را خواهيد ديد.

(سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ) اين منافقانى كه از آمدن با شما تخلف كردند. چون بنزد آنها باز گرديد براى شما قسم ميخورند تا از جرم و گناهشان‌

[١]- آيه ٤٧ از همين سوره.