فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٨ - شهرسازى و احداث خيابانها از سوى دولت آية اللّه شيخ حسين حلّى
فراز خانهاى مىگذرد .
در پاسخ مىتوان گفت : نخست اين كه رفت و آمد بر سنگ و سيمان نيز تصرّف در آن زمين به شمار مىآيد .
دوّم : اين كه گذر از فضا تصرّفى در ملك ديگرى به شمار نيايد ، بى اشكال نيست . شايد اين كه برداشت همگانى در هواپيماها آن است كه تصرّف شمرده نمىشود از آن روست كه هواپيما مسير بلندى دارد بلنداى آن فضا در ملك صاحبان خانهها نيست ، مانند گذر از ژرفاى بسيار زياد در زير زمين كه در نگاه عرف از ملك اشخاص بيرون است . معيار در اين مسائل آن است كه در نگاه عرف صادق باشد و اين اندازه درباره فضاى درون خانه و بلنداى نزديك به بام آن درست است .
سوم : شايد اين گونه آسان گيرى و چشم پوشى در چيزهايى چون هواپيما يا پرتاب سنگ از آن روست كه اين تصرّفها ناچيز و كم است ، نه اين كه تصرّف به شمار نمىآيد . براى همين است كه مىبينيم اگر همين نيز به درازا كشد ، به سختى از آن جلوگيرى مىكنند . براى نمونه اگر كسى مالك دو خانه در دو سوى خانه ديگرى باشد و بخواهد ميان دو خانه خود پُلى بسازد . پا با هواپيما از فراز خانهاى بگذرد ولى همين كه بر روى خانه ديگرى رسيد ، هم چنان در فضا بايستد و به بالا و پايين حركت كند . همه اين تصرّفها در نگاه عرف نابخشودنى است و چشم پوشى تنها در جايى است كه گذر از فراز ملك كسى با سرعت انجام گيرد ، خواه از روى چشم پوشى باشد و يا چنين چيزى در نگاه آنان تصرّف به شمار نيايد ؛ ولى اگر چندين روز در آن جا بماند يا چيزى بسازد و يا نماز بخواند ، از آن گونه رفت و آمدها كه آسان گرفته مىشود نخواهد بود .
راه چهارم : مىتوان گفت اين گونه مالها را نمىتوان به مالك آن برگرداند ، بدين