فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٧ - شهرسازى و احداث خيابانها از سوى دولت آية اللّه شيخ حسين حلّى

لها وكلّ أرض باد أهلها فهو لنا » (١) .

[فرمود :] انفال از آنِ ماست . گفتم : انفال چيست ؟ فرمود : كانها ، جنگلها و هر زمينى كه از آنِ كسى نيست و هر زمينى كه مردمش نابود شدند از آنِ ماست .

روايت ديگر از اسحاق بن عمّار است در تعريف انفال :

« وكلّ أرض لا ربّ لها » (٢) .

هر زمينى كه از آنِ كسى نيست .

روايت ديگر از محمّد بن مسلم است :

« وما كان من أرض خربة أو بطون أودية فهذا كلّه من الفى‌ء والأنفال للّه‌ وللرسول فما كان للّه‌ فهو للرسول يضعه حيث يحبّ » (٣) .

آنچه از زمينهاى خراب و بيابانها است همگى از فى‌ء به شمار مى‌آيد و انفال از آنِ خداوند و از آنِ پيامبر است . و آنچه از آنِ خداوند باشد از آنِ پيامبر خواهد بود كه هر جاى كه بخواهد قرارش دهد .

روايات ديگرى نيز در اين باره هست كه سيّد بحر العلوم آنها در بلغة الفقيه در ضمن بحث خود آورده و چنين گفته است :

« أمّا مواتها فهى للإمام عليه‌السلام على المشهور شهرة عظيمة ، بل الإجماع عليه مستفيض النقل ، مضافاً إلى المعتبرة المستفيضة الدالّة على أنّ موات الأرض من الأنفال