فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٠ - كتاب نما
اصلاح ترتيب اين كتاب پرداخت و مطالب سودمندى به آن اضافه كرد و آن را « نضد الايضاح » ناميد .
ج ـ خلاصة الأقوال فى معرفة الرجال
١ . ايناثر در دو بخش سامانيافته است. در بخش اوّل راويانى معرفى شدهاند كه نويسنده به روايت آنها اعتماد مىكرده است . در بخش دوّم راويانى شناسانده شدهاند كه نويسنده يا به خاطر ضعف آنها يا اختلاف رجاليّون در توثيق و تضعيف آنها يا به خاطر مجهولبودنآنها در عملبهروايتآنها توقّف مىكرده است . همچنين خاتمهاى تحت عنان « فى الفوائد الرجالية » نگاشته كه در آن مباحثى مربوط به رجال مطرح شده است .
٢ . بخش عمده عبارات نقل شده در اين كتاب ، عبارتهاى مشايخ سهگانه است و بيشتر آنها از رجال نجاشى است و اسم مآخذ غالباً ياد نشده مگر در صورتى كه كتابها در ذكر اسم رجال اختلاف داشته باشند يا در توثيق و تضعيف يا .. ميانآنها اختلاف باشد.
٣ . نويسنده در توثيق و تضعيف راويان بر چند امر اعتماد كرده است :
ـ توثيق و تضعيف ابن غضائرى
ـ توثيق و تضعيف ابن عقده
ـ وكالت امام ( ع )
ـ ترحم يكى از معصومين(ع) نسبت به شخصى
ـ فراوانى روايت مشايخ از شخصى
ـ اصالة العدالة
ـ شهادت راوى با معصومين يا همنشين با آنان بودن
ـ وجود فضائل و ملكات نفسانى در آنان
ـ نام بردنمشايخ موثّقروايت از شخصى
٤ . ابن طاووس و علاّمه و ابن داود و متأخّرين از آنها ، بر نظر و استنباط شخصى خود تكيه دارند و از كلام نجاشى و شيخ نيز استفاده مىكنند و به ندرت به كلام غير اين دو اعتماد مىكنند . البتّه گاه در استفاده ، به اشتباه مىافتند ـ چنانچه مصحّح كتاب ، مواردى را در پاورقى يادآور شده است ـ و گاه ممكن است در استنباط ، مرتكب اشتباه شوند ، چنانچه علاّمه بر هر امامى كه تضعيف نشده باشد اعتماد مىكند .
٥ . در ضبط اسم راويان ميان « ايضاح الاشتباه » و « خلاصة الأقوال » اختلاف فراوانى ديده مىشود .