فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٢ - قــاعده غــرور آية اللّه محمّد رحمـــانى
ب / مفهوم غرور از نظر لغت
بررسى نظر لغت شناسان درباره معناى غرور از آن جهت ضرورى است كه ميان فقها بر سراين نكته بحث است كه آيا در تحقّق معناى غرور ، علم و آگاهى غار ( گول زنند ) شرط است و يا اينكه حتى اگر غار از روى نادانى موجب غرور ( فريب ) شخص ديگرى شود بازهم غرور صدق مىكند ؟ از آنجا كه نظر لغت شناسان در روشن شدن اين مطلب نقش به سزايى دارد ، تحقيق از نظرات آنها ضرورى است .
عبدالرحمن خليل ( ١٧٥هـ ) مىنويسد : غرّر بماله أى : حمله على الخطر والغرور الشيطان. (١)
سعيد خوزى مىنويسد : غرّ ... فلان فلاناً غراً وغروراً وغِرَّةً : خدعه وأطمعه بالمال » (٢)
فيومى ( ٧٧٠ ) مىنويسد : الغرر الخطر ونهى رسول اللّه(ص) عن بيع الغرر ، وغرّته الدنيا غروراً من باب قصد خدعته بزينتها (٣).
از اين موارد استعمال استفاده مىشود كه ماده غرور به معناى گول زدن و خدعه است و امّا آيا در تحقّق عنوان غرور و خدعه علم و قصد شخص غار شرط است يا نه از اين عبارات چيزى به دست نمىآيد ، بلكه عبارت فيّومى اطلاق دارد و جمله غرّته الدنيا قرينه است كه قصد و علم غار نقشى در معناى غرور ندارد ، مگر
(١) عبدالرحمن الخليل ، كتاب العين ، ج٤ ، ص٣٤٦ ، منشورات دار الهجرة .
(٢) سعيد خوزى ، أقرب الموارد ، ج٢ ، ص٨٦٦ ، منشورات مكتبه آية اللّه نجفى .
(٣) فيّومى ، المصباح المنير ، ج٢ ، ص٦٠٨ ، دار الكتب العلميّة .