صادق (ع) چنين‌آمده‌است: « إنّ‌اللّه‌ عزّ وجلّ فرض للفقراء فى مال الأغنياء ما يسعهم ولو علم‌أنّ ذلك لايسعهم‌لزادهم، إنّهم‌لم‌يوءتوا من قبل فريضة اللّه‌ عزّ وجلّ ولكن اُوتوا من منع من منعهم حقّهم لا ممّا فرض اللّه‌ لهم ولو أنّ النّاس أدّوا حقوقهم لكانوا عائشين بخير» . (١)

و در صحيحه عبداللّه‌ بن سنان از امام صادق (ع) چنين آمده است :

« إنّ اللّه‌ عزّ وجلّ فرض الزكاة كما فرض الصلوة فلو أنّ رجلاً حمل الزكاة فأعطاها علانية لم يكن عليه فى ذلك عيب وذلك انّ اللّه‌ عزّ وجلّ فرض للفقراء فى اموال الأغنياء ما يكتفون به ولو علم أنّ الذى فرض لهم لا يكفيهم لزادهم وإنّما يوءتى الفقراء فيما أتوا من منع من منعهم حقوقهم لا من الفريضة». (٢)

من در پاسخ سوءال پيشين اين احتمال را اختيار نكردم ولى آن را نفى هم نمى‌كنم .

راه دوّم : وجوب انفاق از باب مقدّمه اقامه نظام اسلامى يا حفظ و نگاه‌دارى آن يا فعّال كردن آن است . شكّى نيست كه اين هر سه واجب هستند و مقدّمه آنها انفاق است و بدون انفاق نه اقامه نظام ممكن مى‌شود و نه حفظ آن و نه فعّال كردن آن و اگر انفاق‌هاى مقرّره شرعى كافى نباشد ولى امر مى‌تواند ماليات وضع كند و بر مسلمين نيز پرداخت آن واجب مى‌شود .

راه سوّم : راه ولايت است كه خود عنوانى مستقلّ است و براى عموم مسلمين الزام آور . چون مقام ولايت به موجب آيه شريفه { النَّبىُّ اَوْلى بِالْمُوءْمِنينَ مِن اَنفُسِهِم } مقام اولويت در تصرّف بر انفس موءمنين است و تصرّف در اموال در همين معنا مندرج است و ولى امر بايد حائز اين ولايت بر اموال و انفس باشد . و او امر اطاعت از رسول اللّه‌(ص) و اولياء امور ، اين معنا را در بردارد : { اَطيعُوا اللّه‌َ وَاَطيعُوا الرَّسُولَ وَاُولِى الاْءَمْرِ مِنكُم } .

مصاحبه با

محمّد هادى معرفت

با سپاس از قبول زحمت لطفاً بفرمائيد فلسفه تشريع واجبات مالى مانند زكات چيست؟

فلسفه تشريع زكات از ديد قرآن و روايات ،

(١) وسائل ٦/٣، ح٢.
(٢) وسائل ٦/٣، ح٣.