زينهار از تکبر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٣ - دقّت در عوامل پيروزى و شكست گذشتگان

از عقوبت‌هايى كه در نتيجه كارهاى زشت و كردار ناروا دامنگير امّت‌هاى گذشته شده، بپرهيزيد. حال آنان را در خير و شر به دقت (مطالعه كرده و) به ياد داشته باشيد. و از اينكه شما نيز به همان سرنوشت دچار شويد، برحذر باشيد. پس از مقايسه اين دو وضعيت، هر آنچه را كه موجب اقتدار آنان گشت، و يأس و نوميدى دشمن را در پى داشت، و آسايش ايشان را استمرار بخشيد، و نعمت‌ها را در دسترسشان قرار داد، و بزرگوارى و سربلندى‌شان را موجب شد، مدّ نظر قرار داده و به آن پايبند باشيد. اين عوامل عبارت بودند از: دورى از تفرقه، و التزام به محبت و صميميّت، و تشويق و سفارش يكديگر به آن. و در مقابل، از امورى چون كينه‌توزى و دشمنى، و دورى دل‌ها، و نداشتن همكارى عملى، كه پشتشان را شكست و موجب تبديل نقاط قوت به نقاط ضعف و سستى بود، دورى نماييد.

حضرت اميرالمؤمنين(عليه السلام) براى بيان پيامدهاى شوم تكبّر و تعصب و اعلام خطر به مخاطبان، سرنوشت امّت‌هاى گذشته را يادآورى فرمودند كه چگونه همدلى و صفا، آنها را به اوج عظمت و شكوه رسانيد‌؛ ولى آن‌گاه كه «خودپسندى‌ها» و «بزرگ‌نمايى‌ها» باعث اختلاف‌شان شد‌؛ دل‌ها از هم فاصله گرفت و دست از يارى يكديگر شستند، به حضيض ذلّت گرفتار آمدند.

همان تعصّبات قومى و پندارهاى واهى در مورد برترى «مليّت» يا «زبان» و يا «رنگ» خاصى، سبب شد كه مهربانى و الفتْ جاى خود را به بغض و كينه بدهد، و در نتيجه به جاى آسايش و امنيّت، وحشت و خشونت حاكم شود. به جاى اينكه شهروندان در پيشرفت و تعالى يكديگر بكوشند و در پيشبرد جامعه خويش هم‌فكرى و همنوايى داشته