زينهار از تکبر - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣١٥ - راه مبارزه با اخلاق رذيله

در اين قسمت، طبعاً نمى‌توان با آنچه در جهان مادى حاكم است، مخاطب را به سوى ارزش‌هاى اخلاقى سوق داد و بر اين مهم تأكيد كرد‌؛ بلكه بايد ملاك سود و زيان آن جهان را از كسانى كه خداوند به اسرار آن آگاهشان فرموده، فرا‌گرفت. بر اين اساس، با نظر به كلام وحى كه بر قلب نازنين والاترين معصوم(صلى الله عليه وآله) تجلّى كرده و در سخن اهل‌بيت(عليهم السلام) كه مبيّن قرآن كريم(صلى الله عليه وآله)، عِدل قرآنشان خوانده، به وفور مواردى را مى‌يابيم كه براى هر يك از صفات رذيله، پيامدهاى ناگوارى ذكر كرده‌اند و حقيقت افرادى را بيان فرموده‌اند كه به هر كدام از اوصاف غير انسانى متصف شده‌اند‌؛ مثلا گردن‌فرازان و متكبران به صورت مورچگانى بى‌مقدار محشور مى‌گردند و زير پاى خلايق لگدمال مى‌شوند.[١] امام اميرالمؤمنين(عليه السلام) مى‌فرمايد:

عَجِبتُ لاِبنِ آدمَ اَوَّلُه نُطْفَةٌ وَآخرُهُ جيفَةٌ وَ هُو قائِمٌ بَيْنَهُما وِعاءٌ لِلْغائط ثُمَّ يَتَكَبَّرُ‌؛[٢] عجيب است انسانى كه آغازش نطفه و پايانش (در دنيا) جسدى گنديده و در بين اين دو حالت ظرفى حامل كثافات است، سپس تكبّر مى‌ورزد.

افزودن اين نكته ضرورى است كه «اختلاف مراتب معرفت مردم»، مورد توجه قرآن كريم و عترت(عليهم السلام) بوده است‌؛ از اين رو در راه سوم به نكته‌اى فراتر اشاره مى‌شود‌؛ ولى خداى تعالى براى جذب همگان نه‌تنها جاذبه‌هاى لذت‌بخش آخرتى، بلكه جاذبه‌هاى مادى اين جهان را نيز به

---

[١] اصول كافى، ج ٢، ص ٣١١، حديث ١١ و بحارالانوار، ٧٣، ص ٢١٩، حديث ١١: «سمعت ابا‌عبد‌الله(عليه السلام) يقول: إنَّ المُتكبرينَ يُجْعَلونَ فى صوَر الذّرّ يتوطّأهُم النّاسُ حَتّى يَفْرِغَ اللهُ مِنَ الحِسابِ». [٢] بحارالانوار، ج ٧٣، ص ٢٣٤، حديث ٣٣.