قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٦
مقدّس اين كلمه را: مرد خدا ترجمه نموده است.
قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ ... مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْرِيلَ وَ مِيكالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ بقره: ٩٧ و ٩٨.
آيه در بيان حال يهود است كه جبرئيل را دشمن ميداشتند و ميگفتند: چون آورنده وحى جبرئيل است لذا حاضر بقبول اسلام نيستيم در باره علّت عداوتشان نقل شده كه گفتهاند: او (جبرئيل) جنگ و سختى و غيره مياورد و اللَّه اعلم.
در بعضى از آيات بجاى جبريل: روح القدس يا روح الامين آمده است مثل قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ ... نحل: ١٠٢ و مثل نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ ...
شعراء: ١٩٣.
در باره مكانت و علوّ مقام اين فرشته محترم آمده إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ. ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ. وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ تكوير:
١٩- ٢٣.
آيه صريح است در اينكه فرشته وحى پيك محترمى است و در نزد خدا مكانت دارد و در ميان ملائك مطاع و پيش خدا امين است و نيز صريح است در اينكه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم او را بالعيان ديده است.
و آنچه از صحيفه در اين باره نقل شد از آيات فوق اتّخاذ گرديده است.
آنچه در قرآن در باره مأموريت اين ملك بطور صريح آمده همان آوردن وحى است و اگر اعمال ديگرى داشته باشد تصريح نشده است و در سوره تحريم: ٤ كه جبريل حامى حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شمرده شده فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ ... ظاهرا حمايت بواسطه وحى آوردن و مطلع ساختن آن حضرت از حيله زنانش است. بقيه مطلب شايد انشاء اللَّه در «ملك» روشن گردد.
جبل: كوه. سَآوِي إِلى جَبَلٍ