نبود ، چرا ؟ برای اینکه خوبی آن وقت خوبی است که انسان ، هم امکان‌ خوبی را داشته باشد و هم امکان بدی ، از میان خوبی و بدی ، خوبی را انتخاب کند ، اما اگر راه بدی در وجود انسان بسته باشد ، اگر به تعبیر قرآن : " « فالهمها فجورها و تقویها »" ( ١ ) " الهمها تقویها " باشد ، میل به تقوا در انسان باشد ولی میل به فجور در انسان نباشد ، آن‌ تقوا دیگر تقوا نیست . تقوا آن وقت تقواست که انسان در حالی که میل به‌ فجور و دعوت به فجور در او هست ، تقوا و عدالت را انتخاب می‌کند . اطاعت کی محقق می‌شود ؟ شما می‌گویید خداوند امر کند ، ما اطاعت کنیم . اطاعت در وقتی است که ما می‌توانیم اطاعت نکنیم ، می‌توانیم اطاعت‌ بکنیم ، اما در جایی که اجبارا باید یک کاری را انجام بدهیم ، آن دیگر اطاعت نیست . اطاعت که نبود ، مدح و ذمی نیست . مدح و ذمی که نبود ، ثواب و عقابی نیست ، تکلیفی نیست ، قانونی نیست ، اجتماعی نیست ، انسانی نیست ، هیچ چیزی نیست . بنابراین اگر شیطان نباشد ، اگر دعوتهای به بدی نباشد ، عمل صالحی‌