اصل مطلب در راز تکامل است . این موجودها بنابر " تبدل انواع " از ساده‌ترین حالات به پیچیده‌ترین و منظم‌ترین حالات رسیده‌اند . این را می‌دانید که از جمله ایرادهایی که به امثال لامارک و داروین کرده‌اند ، این‌ است که در ساختمان موجود زنده جهازاتی هست که این جهازات فقط وقتی که‌ به صورت کامل باشد ، به حال موجود مفید است اما اگر به صورت ناقص‌ باشد ، اصلا به حال موجود مفید نیست . یک وقت هست که حساب یک چیز نظیر حساب پول است ، یک آدم پولدار ، میلیونر می‌شود ، [ یعنی ] پول از یک ریال آن به حال انسان مفید است و هر چه بالا برود بیشتر مفید است . خوب ، پول را انسان تدریجا جمع می‌کند ، آن پول اول را هم که جمع شده‌ است نگهداری می‌کند . ولی یک چیز هست که وقتی تمام این مجموعه به صورت‌ کامل به وجود بیاید ، آن اثر بر وجودش بار می‌شود ، حتی اگر یک چیز ناقص در آن باشد به درد نمی‌خورد . مثل یک کارخانه . یک کارخانه قند آن‌ وقت مفید است که تمام ابزارهایش کامل و مجهز سوار شده ، به کار بیفتد ، والا اگر یکی از لوازمش نباشد [ مفید نیست ] . گاهی اوقات می‌بینید که کارخانه‌ای عظیم به لوازم یدکی احتیاج پیدا می‌کند و چون نیست ، چقدر خسارت متحمل می‌شوند تا وقتی که آن لوازم یدکی را پیدا کنند . این‌ تشکیلات و نظاماتی که در جاندارها هست ، این طور نیست که هر جزئی به‌ تنهایی خودش مفید باشد ، بلکه به صورت دستگاه و کارخانه است . مثلا چشم‌ به حال انسان مفید است ، ولی چشم یک دستگاه بسیار بسیار مجهزی است که‌ اگر تمام این دستگاه [ موجود ] باشد ، از چشم می‌شود استفاده کرد و اگر نباشد ( مثلا نصف این ساختمان باشد ، نصف دیگر آن نباشد ) از چشم‌ نمی‌توان استفاده کرد ، اگر تمام آن وجود داشته باشد ولی یک عصب یا یک‌ پرده از آن اعصاب و پرده‌هایی که باید وجود داشته باشد وجود نداشته باشد ، دیگر فایده ندارد و لهذا نه نظریه لامارک می‌تواند پیدایش چشم را توجیه‌ کند و نه نظریه داروین . با نظریه لامارک که می‌گوید انسان در محیطی که‌ مقابل آفتاب قرار می‌گیرد ، به چشم احتیاج پیدا می‌کند و بعد مجبور می‌شود به استعمال ، آیا اگر یک موجود زنده در چنین محیطی یک نقطه بدن خودش‌ را مرتبا تحریک کند ، چشم به وجود می‌آید ؟ اگر یک ذره از آن چیزهایی که‌ در چشم هست