توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٧
ماهیت شرور و بدیهاست . در اینجا حکما یک حرفی زدهاند که در ابتدا شاید یک حرف خیلی کوچک و سخیفی به نظر بیاید ، در صورتی که حرف خوبی است ، گفتهاند برگشت تمام بدیهای عالم به نیستی است نه به هستی ، هستی خیر است و هر چه که شما بدی میبینید نیستی است . پس هستیهای عالم دو تیپ نیست : هستیهای خوب و هستیهای بد ، که بعد بگویید آن کسی که فاعل هستی است و هستیهای خوب را آفرید ، چرا هستیهای بد را آفرید ؟ تمام بدیها نیستی است . شما میگویید مرگ [ چرا هست ؟ ] مرگ غیر از فقدان حیات چیز دیگری نیست ، اینطور نیست که خالق حیات ، خالق موت هم جداگانه باشد . خالق حیات ، خالق حیات است ، منتها حیات وقتی محدود به یک حدی شد ، بعد از آن حد وقتی که چیزی نیست ، نیستی است . این ، نظیر یک خطی است که شما دارید میکشید . اگر شما یک متر خط کشیدید ، فاعل این خط هستید . این خط یک متری را در مقابل یک خط دو متری که بگذارید ، فاقد یک متر دیگر است اما آن یک متر دیگر کشیده نشده است نه اینکه عدم آن یک متر دیگر کشیده شده است . هر چه که شما در دنیا بدی میبینید ، بالاخره وقتی تحلیل میکنید میبینید آن چیزی که میگویید بد ، یا خودش نیستی و فقدان است یا یک هستی است که آن هستی نه از جنبه هستیاش بد است ، [ بلکه ] از آن جهتی که منشأ یک فقدان شده است بد است ( باز آن هم که بد است ، از آن جهت بد است که منجر به یک فقدان شده است ) . کوری بد است ، خود کوری فقدان است ، اما عملی که منجر به کوری میشود ، خود این از آن جهت که یک عمل و یک کار است ، یک هستی است . یک کسی کس دیگر را کور میکند و این کار نام ظلم به خودش میگیرد و ظلم بد است . درست است که ظلم بد است ، اما شما ظلم را باید تحلیل کنید . چرا ظلم بد است ؟ آن کسی که با کارد چشم دیگری را درمیآورد ، آیا این از آن جهت که نیروست ، نیرو داشتن او بد است ؟ آیا اراده داشتن او بد است ؟ آیا حرکت کردن دستش بد است ؟ آیا برندگی چاقویش بد است ؟ اگر همه اینها وجود داشته باشد و فقط منجر به آن نیستی و کوری نشود ، بد است ، ظلم است ؟ نه ، تمام این هستیها از آن جهت صفت بدی به خود میگیرند که منتهی میشوند به یک فقدان و یک کوری . فقر چرا بد است ؟ چون نیستی است . ضعف چرا بد است ؟ چون نیستی است . جهل چرا بد است ؟ چون نیستی است . تمام هستیهایی هم که منجر به این نیستیها بشوند ، به خاطر رابطهشان با این نیستیها صفت " بدی " را به