است . بهترین شعرها را شاعر در حالی گفته است که یا عاشقی بوده است که‌ گرفتار فراق بوده ، یا گرفتار مصیبت بوده است و این در ادبیات و در مطلق ابداعها فوق‌العاده صادق است . ابوالحسن تهامی قصیده‌ای دارد در عربی‌ که از شاهکارهای قصاید عربی است ، پسرش مرده بود [ و او در سوگ پسرش‌ گفت ] : " حکم المنیة فی البریة جار ماهذه الدنیا بدار قرار . . . " هنوز هم بعد از ششصد هفتصد سال ، وقتی که انسان می‌خواند تکان دهنده است‌ . حافظ آن غزل معروفش را که [ با این بیت شروع می‌شود ] : بلبلی خون دلی خورد و گلی حاصل کرد باد غیرت به صدش خار پریشان دل‌ کرد که به نظر من برای همیشه زنده است و همیشه تکان دهنده است ، در وقتی‌ سروده که این تارهای وجودش با مصیبت فرزندش به لرزش درآمده بوده است‌ .
سختی و مصیبت این طور نیست که اثرش فقط خمود و بریدن و قطع کردن‌ باشد ، اثرش بیشتر تحریک است . می‌گویند یهودیها شخصیت خودشان را مدیون دو چیز هستند ، یکی اینکه اینها مردمی هستند که به همان سنن نژادی‌ ، دینی ، اسرائیلی خودشان صد درصد پایبندند ، دوم اینکه این مردم عاشق‌ پایبند به این سنن و ملیت خودشان ، در دنیا مصیبت و سختی خیلی دیده‌اند و این الان یک واقعیتی است که ده میلیون یهودی واقعا بر تمام دنیا اگر نگوییم ، بر نیمی از دنیا حکومت می‌کنند ، هفتصد میلیون مسیحی واقعا مستعمر و مستثمر همین ده میلیون یهودی هستند و اینها قسمتی از این قوت و نیرو و هوشیاری و بیداری و وحدت و اتفاق خودشان را مدیون سختیها و زجرها و شکنجه‌هایی هستند که در طول تاریخ دیده‌اند .
قرآن کریم هم روی همین جهت است که بلایا را بدبختی نمی‌خواند : " « و نبلو کم بالشر و الخیر فتنة و الینا ترجعون " [١] .
" و لنبلونکم بشی‌ء من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الانفس و الثمرات و بشر الصابرین ، الذین اذا اصابتهم مصیبة قالوا انا لله و انا الیه راجعون »" [٢] .
ما شما را با این سختیها در بوته آزمایش درمی‌آوریم ( نه اینکه اینها بد باشند ) . آنهایی که در مقابل سختیها ایستادگی می‌کنند و از میدان‌ درنمی‌روند ، آنها را بشارت و مژده بده [٣] .

[١] انبیاء / . ٣٥ [٢] بقره / ١٥٦و . ١٥٧ [٣] [ ترجمه آیات قریب به مضمون است ] .