توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٤
درآورده است و انسان را به این شکل خاص ، و او نفی میکند که غیر از
محیط چیز دیگری هم تأثیر داشته باشد ، میگوید باور نکنید که غیر از محیط
چیز دیگری تاثیر داشته باشد . حتی مدعی شده است طیوری که تصویر آنها در
معابد و مقابر قدیم مصر هست با طیوری که امروز در خود محیط مصر وجود
دارد ، یک شکل و یک وزن دارند ، هیچگونه تغییری در آنها پیدا نشده است
، میگوید باید هم همینجور باشد ، اگر [ تغییری ] پیدا میشد عجیب بود ،
چرا ؟ میگوید محیط که همان محیط است ، چون محیط وضع ثابتی داشته است ،
اینها وضعشان ثابت مانده ، اگر محیط تغییر میکرد ، وضع آنها هم تغییر
میکرد .
بنابراین لامارک معتقد است به یک سیر صعودی در تشکیل ساختمان
حیوانات ، و میگوید این یک امر غیرقابل تردیدی است . من قسمتی از
حرفهای لامارک را نوشتهام تا در اینجا برایتان بخوانم. لامارک گفته است:
" به هر نسبت که موقعیت ، آب و هوا ، طرز زندگی یا عادات افرادی
از یک گونه دچار تغییر میگردند ، به همان نسبت نیز اعضا و شکل و حتی
ساختمان جانور یا گیاه نیز تحول مییابد . تا تغییری در شرایط یک محیط
زیستی داده نشود ، موجودات زنده آن محیط تغییر ساختمان نخواهند داد " .
بیشتر ایرادی هم که بعدها افرادی مثل داروین به او گرفتهاند ، به این
جمله منفی اوست که : " تا تغییری در شرایط یک محیط زیستی داده نشود ،
موجودات زنده آن محیط تغییر ساختمان نخواهند داد " . [ امثال ] داروین
این را قبول نکردهاند . لامارک گفته است :
" با تغییر شرایط زیست ، نیازمندیهای موجود زنده تغییر خواهد کرد (
محیط که عوض شد ، احتیاجات عوض میشود ) . تغییر نیازمندیها عادات
خاصی را فراهم میکند . هر نوع احتیاجاتی حیوان را به یک نوع کار
بالخصوص وادار میکند . بالاخره پس از زمان کافی ، تحول قابل ملاحظهای در
افراد ایجاد میشود . [١] اگر جانوری را که به دویدن یا پرواز نمودن
عادت کرده ، در کنج قفسی محبوس کنیم ناچار تحت تأثیر محیط جدید زندگی
، جانور عادت تازهای کسب نموده ، سرعت و چالاکی دویدن و یا قدرتپرواز
که یکی از مشخصات مهم جانور است تقلیل فاحش خواهد یافت " .
[١] البته موضوع وراثت هم در اینجا گنجانده شده است .