پس ببینید ، در مثالی هم که افلاطون ذکر کرده بحث در این نیست که در میان این سایه‌ها که ما می‌بینیم یک سایه دیگر هم مثل خود اینها وجود دارد یا وجود ندارد ، بحث در این است که آیا این سایه‌ها استقلال دارند یا سایه هستند . پس منظور ما این بود که در مسأله توحید ، اول ما جوری وارد مسأله‌ بشویم که برای خودمان صحیح طرح کرده باشیم . ما می‌خواهیم اثبات وجود خدا بکنیم . خدا یعنی حقیقتی که خالق و مبدأ و اول همه اشیاء است ، حقیقتی‌ که بازگشت همه اشیاء به سوی اوست ، حقیقتی که نامتناهی و نامحدود است‌ و هیچ محدودیت زمانی ، مکانی ، غیرزمانی و مکانی نمی‌پذیرد . ما در مقام‌ اثبات یک چنین مطلبی هستیم .

آیا وجود خدا اثبات پذیر است ؟

حالا ببینیم اگر ما بخواهیم این مساله را اثبات کنیم ، آیا راهی برای‌ اثبات این‌جور مسائل و بالخصوص این مسأله داریم یا نداریم . می‌دانید که‌ یک فکری در دنیای امروز بالخصوص یعنی در قرون جدیده در اروپا پیدا شده‌ و آن فکر این است که مسأله خدا برای بشر قابل حل نیست . نه اینکه وجود خدا را انکار می‌کنند ، ( بلکه ) می‌گویند مسأله خدا برای بشر قابل حل‌ نیست ، بشر قادر نیست که وجود خدا را اثبات کند و هم قادر نیست وجود خدا را نفی کند . اینها ، هم به منطق الهیون اعتراض دارند و هم به منطق‌ مادیون . می‌گوییم چرا ؟ می‌گویند برای اینکه ابزار تحقیق در این مسأله به‌ بشر داده نشده ، اصلا بشر فاقد این ابزار است . آن ابزاری که برای تحقیق‌ به بشر داده شده است ، حواس است و بشر فقط قدرت دارد در محسوسات‌ تحقیق کند ، بگوید فلان چیز هست یا فلان چیز نیست ، فلان چیز هم که هست‌ کیفیتش چیست ؟ فلان چیز هم که نیست کیفیتش چیست ؟ ماورای محسوس ، نفیا و اثباتا از قلمرو تحقیق و جستجوی بشر خارج است . بنابراین بشر نباید وارد این بحث بشود . یک چنین نظریه‌ای است . این نظریه البته‌ نظریه درستی نیست ، یعنی در واقع نظریه‌ای است درباره انسان و محدودیت‌ ذهن انسان و اینکه قلمرو قضاوت انسان محدود است به محسوسات ، و این در علم اصل است ، بلکه اصلا هر علمی که بشر پیدا می‌کند به اموری پیدا می‌کند که برای او محسوس باشد ، انسان به‌ماوراء محسوس ، نفیا و اثباتا راه‌ ندارد .