جهت خلاف وجود دارد ، شما دلیلهای یک طرف را ذکر می‌کنید ولی این‌ دلیلها را هیچ ذکر نمی‌کنید ، و لااقل این است که وقتی انسان آن دلیلها و این دلیلها را نگاه می‌کند ، ناچار می‌شود که متوقف بشود و این مساله‌ برایش به صورت یک مجهول و یک امر لاینحلی باقی بماند ، بنابراین شکاک‌ بشود و بگوید اصلا این مسأله یک مسأله غیرقابل حلی است . می‌گویند غیر از آن جنبه‌ای که ما در عالم نظاماتی می‌بینیم ، یک بی‌نظمی‌ها و شرور و بدیهایی هم در عالم می‌بینیم که اینها هم با این که خدایی در عالم کار فرما باشد ( آن طوری که الهیون می‌گویند ) سازگار نیست . بهترین دلیلش‌ این است که هر کسی در این دنیا ، حتی خود الهیون و پیروان ادیان همیشه‌ از وجود بدیها در عالم شکایت دارند و همیشه طالب تغییر وضع موجود هستند ، حال یا با عمل یا با دعا ، همیشه از کار عالم شکایت دارند ، منتها اگر ابا داشته باشند و شرم کنند از اینکه مستقیما خدا را به عنوان مسؤول‌ معرفی کنند ، پای روزگار را به میان می‌کشند و می‌گویند روزگار چنین است و چنان است یا دنیا چنین و چنان است ، چرخ را کج‌رفتار و فلک را کج‌مدار [ می‌دانند ] و این چیزهایی که گفته‌اند . کمتر یک افراد شجاعی مثل خیام‌ پیدا می‌شوند که اول از چرخ و فلک شکایت می‌کنند ، بعد می‌گویند نه بابا ، اصلا چرخ و فلک هم گناهی ندارد ، اگر گناهی هست ، از بالاتر از چرخ و فلک است . می‌گوید :

ای چرخ فلک خرابی از کینه توست

بیدادگری شیوه دیرینه توست

ای خاک اگر سینه تو بشکافند

بس گوهر قیمتی که در سینه توست

از این جور اشعار که خطابش به چرخ و فلک است زیاد است ، ولی یک‌ جای دیگر می‌گوید :

اجرام که ساکنان این ایوانند

اسباب تردد خردمندانند

هان تا سر رشته خرد گم نکنی

کانان که مدبرند سرگردانند

[ می‌گوید ] اصلا خود اینها هم سرگردان هستند و در کار خودشان حیرانند . بدیهای عالم همین مصائبی است که ما در دنیا می‌بینیم . اینهمه مصائب‌ در دنیا وجود دارد ، مرگ وجود دارد ، اصلا خود مرگ چرا باید باشد ؟ اگر حیات هست چرا مرگ در کنارش وجود دارد ، اگر هستی هست چرا نیستی در کنارش وجود دارد ، اگر