توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٦
کنیم ، اصلا چطور میشود که مربوط نباشد ، حتما مربوط است . اما صحبت در این است که همین نفس ساختمان مادی کافی است یا کافی نیست ، شما خودتان در بیانتان جملهای فرمودید که معلوم شد کافی نیست ، برای اینکه شما میفرمایید " وقتی یک کمبود پیدا میشود عضو مربوط حس میکند ، بعد همان را میسازد " . حرف ما سر آن " حس میکند " است ، " حس میکند " یعنی او حس میکند یا شما حس میکنید ، یعنی شما از روی اراده آن را انجام میدهید یا در خود آن عضو ، همان حس به قول شما - ( انجام میدهد ؟ ) " نفس " هم که آنها میگویند ، یک امر جداگانه نیست ، نفس با بدن اتحاد دارد ، یعنی نفس و بدن یک حقیقت و یک واقعیت است ، منتها ماده وقتی از لحاظ جوهری - نه از نظر اعضا و جوارح - تکامل بیشتری داشته باشد " نفس " نامیده میشود که شعورش جزو ذات خودش میشود ، صحبت در همین جهت است . شما میگویید که این عضو حس میکند . اولا " عضو حس میکند " این هم کلمها ی است که باز عمل را دیدهاند ، این لفظ را بر روی آن گذاشتهاند ، یعنی یک عملی را دیدهاند که این دستگاه انجام میدهد ، میگویند که عضو حس میکند و این کار را انجام میدهد ، ما هم بیش از این نمیخواهیم بگوییم ، ما هم میخواهیم بگوییم که این وضع وضعی است که جز اینکه همین تعبیر را بکنیم و بگوییم عضو حس میکند کسری دارد و باید انجام بدهد ، طور دیگری نیست . اگر ساختمان ماشین بود ، شما این تعبیر را اصلا نمیتوانستید اینجا به کار ببرید که بگویید این حس میکند ، مثلا فرض کنید ظرفی داشته باشیم که از این ظرف ، آب در یک ظرف دیگری چکه میکند تا آن ظرف پر میشود ، این ظرف الان مملو از آب است . اگر یک قطره از بالا بیفتد که از ظرفیت این ظرف بیشتر باشد ، ناچار به همان اندازه یا بیشتر لبریز میکند . شما در اینجا نمیگویید که این ظرف حس میکند ، یک قطره را میریزد ، این دیگر " حس میکند ، " نمیخواهد ، این تعبیر در آنجا صادق نیست . شما در هر جا که میبینید برای اینکه آن کار خود به خود صورت بگیرد ( همان طوری که آن ریزش آب خود به خود صورت میگیرد ) ساختمان مادی کافی نیست [ بدانید در آنجا اصل هدایت دخالت دارد ) . " عضو " میسازد ، یک نظامی هم میسازد . مسلم خواص نری و مادگی هم - همانطور که گفتند - مربوط به آن هورمونها و ترشحاتی است که در خون میشود ، منشأ ترشحات هم در مرد بیضه است و در زن تخمدان . البته اینها هست ، اینها که نمیشود نباشد ، ولی هر وقت تعبیر شما رسید به