توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٤
تین دانشمند علم طبیعی آمد ٦٩ نسل متوالی دروزوفیل یا مگس سرکه [١] را
برای مدتی در تاریکی پرورش داد . بعد آخرین مگس حاصل از آخرین نسل آنها
را به روشنایی آورد ، دید کوچکترین تغییری در ساختمان جسمانی چشم آنها
داده نشده . ٦٩ نسل متوالی در مقام قیاس با انسان معادل هزار و پانصد
سال ( پانزده قرن ) است ، یعنی اگر اجداد ما از پانزده قرن پیش ( یک
قرن قبل از اسلام ) در تاریکی مطلق به سر میبردند ، امروز چشمشان به همین
وضع و ساختمان و دیدی که الان هست باقی میماند . بنابراین استعمال و عدم
استعمال باعث انتقال این صفت به ارث نمیشود .
عامل دیگر محیط بود . محیط بر روی جانوران تأثیر و در شکل آنها
تغییرات ایجاد میکند ، به طوری که سومر در سال ١٩١٥ آمد این آزمایش را
کرد : یک عده موش سفید را در اتاقی گرم با حرارت ٢٢ درجه و عدهای دیگر
موش را در اتاقی با صفر درجه حرارت به مدت شش ماه پرورش داد . بعد
مشاهده کرد که دم و پا و گوش موشهایی که در اتاق گرم پرورش پیدا
کردهاند ، بلندتر از دم و پا و گوش موشهایی است که در اتاق سرد پرورش
پیدا کردهاند . و این دراز شدن گوش ٢٢ تا ٣٨ درصد طول اولیه آنهاست .
اما وقتی که این دو نسل را در شرایط مساوی و در درجه حرارت طبیعی دوباره
پرورش داد ، دید تأثیری در نسل آنها نکرده و عینا مشابه هم شدند . مسأله
دیگر تعلیم و تربیت است . اینکه تعلیم و تربیت به ارث برده میشود یا
نه ، مورد شک است . دانشمند مشهور روسی پاولوف آمد این آزمایش را کرد
: یک عده موش را عادت داد که بر اثر نواختن زنگ الکتریکی به محل غذای
خودشان بدوند . این آزمایش را سیصد بار تکرار کردتا موشها عادت کردند
به محض نواختن زنگ به محل غذای خودشان بدوند . نسل اول این موشها با
صدبار تمرین و تکرار یاد گرفتند به محض نواختن زنگ به سمت غذای خودشان
بدوند و نسل بعدی با سیبار و نسل بعدی با بیستبار و نسل بعدی با پنج بار
. بعد نتیجه گرفت که اگر این کار را ادامه بدهیم ، در نسلهای بعدی بدون
تمرین و تکرار و عادت دادن آنها ، به محض نواختن زنگ الکتریکی به سمت
محل غذایشان خواهند رفت . ماک دوبین در سال ١٩٤٢ یک آزمایش دیگری کرد
: تعدادی موش را گرفت و آنها را عادت داد که محل غذای خودشان را براثر
طی کردن یک عده راههای پرپیچ و خم به نام " لابیرنت " پیدا کنند . بعد
از مدتی آزمایش دید موشها پس از مدتی عادت میکنند کوتاهترین راه را
برای پیدا کردن محل غذا انتخاب کنند . بعد این آزمایش را روی
[١] این جانور را برای این انتخاب میکنند که بعد از موش ، بیش از تمام جانوران تولید مثل میکند .