توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٦

در ملل و نحل ، از کتابهای مسیحیها نقل کرده که حتی خود شیطان بعد از آنکه ملعون و مطرود بارگاه الهی شد ، شش اعتراض به خداوند کرد و گفت : اولا تو چرا مرا آفریدی ، تو که می‌دانستی من آخر کارم به اینجا می‌کشد چرا مرا آفریدی ؟ بعد از آنکه مرا آفریدی ، تو که می‌دانستی اگر به من امر به‌ سجده کنی ، طبیعت من حاضر نیست که این خضوع را انجام دهد ، تو که‌ می‌دانستی من معصیت می‌کنم ، چرا امر کردی ؟ بعد از آنکه من سجده نکردم و دشمن آدم شدم ، چرا مرا براو مسلط کردی ؟ من به تو گفتم : " « انظرنی‌ الی یوم یبعثون »" [١] به من مهلت بده ، مرا از بین نبر ، چرا مرا هلاک نکردی ؟ گفتم به من مهلت بده ، گفتی بسیار خوب ، مهلت دادم .
گفتم من می‌خواهم فرزندان آدم را وسوسه کنم برای اینکه آنها را گمراه کنم‌ ، خیالات بد در دل آنها القاء کنم ، گفتی بسیار خوب برو هر کار دلت‌ می‌خواهد بکن ، وقتی گمراه کردی ، من هم گمراهان را یکسره می‌برم جهنم . و از این جور سؤالات . در اول حرفش در این نقلی که شراح اناجیل کرده‌اند گفت : خدایا تو حکیم هستی ، از حکیم این کارها نسزد . به جوابش گفتند که اول ما تو را به همان حرف خودت می‌گیریم ، گفتی ما حکیم هستیم . بله‌ ، ما که حکیم هستیم ، هیچ کاری را بدون حکمت انجام نمی‌دهیم . بنابراین‌ فضولی موقوف ، برو دنبال کارت ! ببینید ، راجع به شیطان بحثهایی هست . اولا قرآن کریم این‌طور می‌فهماند که شیطان قبل از خلقت انسان در صف ملائکه بود ، بعد از خلقت انسان از صف ملائکه خارج و رجیم شد . در موضوع وسوسه‌های شیطانی هم قرآن کریم بیان‌ کرده است که این موجود انسان را وسوسه می‌کند ، از زبان خود او نقل کرده‌ است : " « بما اغویتنی لازینن لهم فی الارض »" [٢] من بر روی زمین‌ یک چیزهایی را در نظر اینها جلوه می‌دهم ، نشان می‌دهد که کیفیت گمراه‌ کردن شیطان چه کیفیتی است ، یعنی از راه ادراکات و احساسات و از راه‌ دل وارد می‌شود ، راه دیگری هم نیست .
باز از قرآن کریم این مطلب استفاده می‌شود که این تسلط شیطان بر انسان‌ یک تسلط محدودی است ، چون خودش هم می‌گوید : " « لاغوینهم اجمعین ، الا عبادک منهم المخلصین »" [٣] گمراهشان خواهم کرد مگر بندگان مخلص‌ تورا ، که آنها را دیگر