طبقات هستند که رحمتهای پروردگار شامل حال آنها می‌شود .
پس این سختیها و شداید را زمینه بسیار مفیدی برای کسانی معرفی می‌کند که بتوانند در این سختیها و شداید مقاومت و ایستادگی و خویشتن‌داری کنند . پس اینها فایده دارد ، یعنی یک چیزی است که بشر می‌تواند در این‌ زمینه‌ها از وجود آنها استفاده زیاد کند ، که قرآن هم آنها را به صورت‌ نوید و بشارت ذکر می‌کند . البته به این مضمون آیه اخیر باز هم ما آیات‌ دیگری در قرآن راجع به فواید گرفتاریها و فتنه‌ها و شرور و این‌طور چیزها داریم : " « و نبلوکم بالشر و الخیر فتنة و الینا ترجعون »" [١] ما شما را آزمایش می‌کنیم ، هم به شرور ( که مقصود همین بدیهاست ، همین‌ چیزهایی که ضربه به آدم می‌زند ) و هم به خیرات و نعمتها ، هم آن مایه‌ آزمایش و امتحان است و هم این . این خیلی جمله عجیبی است ، یعنی آن را که شما " خیر " می‌نامید ، صد درصد نباید بگویید خیر است ، و آن را که‌ شما " شر " می‌نامید ، صد درصد نباید بگویید شر است ، خیر بودن واقعی و نهایی خیر ، و شر بودن نهایی شربستگی دارد به نحوه استفاده‌ای که شما از آن می‌کنید یا به نحوه برخوردی که با آن می‌کنید . ای بسا یک چیزی خودش‌ خیر است ، نعمت است ، ما که به شما می‌دهیم جنبه امتحانی دارد ، ولی‌ وقتی که به شما دادیم ، همین خیر بسا هست که سبب فساد شما بشود . باز شر هم جنبه امتحانی دارد ، ای بسا همین شر منشأ صلاح شما بشود ، و واقعا هم همین‌طور است " « عسی ان تکرهوا شیئا و هو خیر لکم و عسی ان تحبوا شیئا و هو شر لکم »" [٢] .

آزمایش انسانها

اما در آزمایشهایی که در مورد انسانها صورت می‌گیرد سه خصوصیت هست .
یک خصوصیت این است که گاهی آزمایش کننده می‌خواهد از این آزمایش چیزی‌ را استفاده کند ، که به آنها کار نداریم . مثل یک نفر معلم که می‌خواهد وضع شاگردها را به دست‌بیاورد ، خودش هم نمی‌داند وضع درسی آنها چگونه‌ است . اول سال ، وسط سال و آخر سال می‌خواهد بفهمد که این شاگردان درسشان‌ را خوانده‌اند یا

[١] انبیاء / . ٣٥ [٢] بقره / . ٢١٦