در مرحله طبیعت همیشه متحول است ولی حرکت طبیعت منتهی می‌شود به‌ موجوداتی که نشئه آنها با این نشئه فرق می‌کند ، آنها ساکن نیستند ولی‌ ثابتند . " ساکن " در جایی است که در شی‌ء استعداد و امکان حرکت باشد و حرکت نکند اما " ثابت " وجودش اصلا یک وجود جمعی می‌شود که در وجود جمعی نه وجود تدریجی دیگر حرکت امکان ندارد .
فرمودید در آن دنیا طبق آیه قرآن : " لایبغون عنها حولا " اشخاص طالب‌ تحول از آن وضع نیستند . این نوع پاسخ ، این ایراد را به وجود می‌آورد که‌ پس چرا این زندگی به آن صورت ساخته نشده است ؟ اگر آن ، وضع تعادل‌ مطلوب است ، چرا از اول به آن صورت ساخته نشد ؟ استاد : راز مطلب را برایتان عرض می‌کنم . ما الان در ضمن عرایضمان‌ گفتیم که انسان طالب چیزی است که ندارد و هر چیزی را که دارد پس از داشتن از آن سیر می‌شود . یک عده افراد روی همین حساب به قیامت ایراد می‌گیرند و می‌گویند بنابراین بهشت جای خسته کننده‌ای است ، برای اینکه‌ آدم همه چیز را آنجا دارد و وقتی که همه چیز را دارد ، انگار هیچ چیز ندارد . اگر به راز این مطلب توجه کنیم ، راز خیلی خوبی هست . چرا انسان یک چیزی را تا ندارد می‌خواهد ، وقتی هم که دارد تا یک مدتی که‌ هنوز در همان حالت فکر نداشتن آن است و روزهای نداشتنش را به یاد می‌آورد ، آن را دوست دارد ولی همینکه به آن خو گرفت ، یعنی آن وضع روحی‌ نداری او تبدیل شد به یک وضع جدیدی ، اول سردی اوست ، چرا ؟ آیا واقعا انسان طالب نیستی است ؟ طالب نیستی که نیست . چنین چیزی نمی‌شود که‌ بگوئیم انسان دنبال نیستی می‌رود . انسان دنبال هستی می‌رود . پس چرا وقتی‌ که پیدایش می‌کند ، آن را نمی‌خواهد ؟ اینجا یک حرف بسیار بزرگی از قدیم‌ عرفای ما گفته‌اند و این حرف بسیار محکم است و آن این است که آن چیزی‌ که انسان در این دنیا دنبالش می‌دود ، سر اینکه [ پس از رسیدن ] از آن‌ سیر می‌شود این است که مطلوب واقعی‌اش نیست ، نتوانسته سیرابش کند ، نتوانسته آن غریزه‌ای را که طالب است اشباع کند ، والا اگر یک غریزه و یک چیزی را در حالی که ندارد می‌خواهد [ و مطلوب واقعی است ] ، در حالی‌ که داشته باشد محال است از آن متنفر شود . . . [١]

[١] [ دنباله مطلب متأسفانه ، ضبط نشده است ] .