توضیح داده باشیم ، همان مطلبی که بعدها باید توضیح داد ، خواستیم در اول‌ اشاره کرده باشیم . این تعبیر مال حضرت امیر است که مکرر هم این تعبیر را دارد و تقریبا تعبیر این است که می‌فرماید : " « داخل فی الاشیاء لا بالممازجة و خارج عن الاشیاء لا بالمباینة » " [١] هم داخل در اشیاء است و هم بیرون از اشیاء ، داخل در اشیاء است اما نه آن جوری که یک‌ جسم داخل جسم دیگر می‌شود ، مثل اینکه آب داخل زمین می‌شود که یعنی امتزاج‌ ، عنصری با عنصر دیگر ممزوج می‌شود ، نه ، و خارج است از اشیاء نه به‌ معنای اینکه مباین و بیرون است ، مثل اینکه من دستم را روی این میز می‌گذارم می‌گویم دست من بیرون از میز است ، این جور هم نیست . پس ما گفتیم داخل در اشیاء است اما آن نکته دیگرش را که خارج از اشیاء است ، نگفتیم و لزومی نداشت فعلا توضیح بدهیم . اگر موقعی برای توضیحش باشد ، توضیح خواهیم داد . بعدها خیلی باید مسائل توحیدی را بحث کنیم ، چون قله‌ توحید که بشر به آنجا رسیده همین جمله است : " « داخل فی الاشیاء لا بالممازجة و خارج عن الاشیاء لا بالمباینة » " .
یا به تعبیر دیگر که باز کلمات حضرت امیر است : " « لیس فی الاشیاء بوالج و لا عنها بخارج » " [٢] .
نه در اشیاء ولوج کرده و فرو رفته است و نه از اشیاء بیرون است .
و اما مسأله اینکه پس سیر به سوی خدا ( چیست ؟ ) مسلم سیر به سوی خدا سیر جسمانی که نیست . مگر قرب به خدا ، تقرب به خدا تقرب جسمانی است‌ ؟ مثلا اگر پیغمبر از دیگران مقربتر بوده به خدا ، یعنی پیغمبر در نقطه‌ای‌ از مکان قرار داشته که در آن نقطه به خدا نزدیکتر بوده ؟ مسلم قرب قرب‌ معنوی است . وقتی قرب قرب معنوی باشد ، بعد ( می‌رسیم به اینکه ) اصلا خود معنای قرب معنوی چیست ؟ و یک سلسله مسائل دیگری را به دنبال خودش‌ می‌آورد که ببینیم قرب معنوی یعنی چه . ما حالا بحث مسأله قرب را پیش‌ نمی‌کشیم و البته بعد درباره آن بحث می‌کنیم ، حسابی هم بحث می‌کنیم .

[١] ( در نهج‌البلاغه ، خطبه ١ چنین آمده است : " مع کل شی‌ء لا

بمقارنة و غیر کل شی‌ء لا بمزایلة » " . [٢] نهج‌البلاغه ، خطبه . ١٨٤