توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٣
کار را باید صورت بدهد ، خودکار - که برایش عادت میشود زیرا مجبور میشود قسمتی از بدن خودش را به وضع مخصوصی به کار بیندازد - سبب میشود که این حالت در او به وجود بیاید که عضوی را زیاد استعمال کند و عضو دیگری را استعمال نکند ، و این تغییرات را در وضع بدنش به وجود میآورد . بعد همین تغییرات به وجود آمده ، از راه ارث به فرزندان او منتقل میشود . بعد در فرزند او همین تغییر متراکم به واسطه اینکه او هم در همان محیط قرار گرفته است کمکم بیشتر میشود ، بعد در نسل او و همینطور [ نسلهای بعدی ] ادامه پیدا میکند . مثال معروفی که ذکر کرده است موضوع زرافه است . میگوید مثلا ما زرافه را میبینیم که قسمت قدامی بدنش از قسمت خلف بدنش بلندتر است و مخصوصا گردنش خ یلی درازتر است . علت این بوده است که این حیوان در یک محیطی قرار گرفته که در آن محیط آذوقه و علف روی زمین نبوده و مجبور بوده که از درختها تغذی کند و برگ درختها را بخورد ، مجبور بوده گردن خودش را بکشد و قسمت قدامی بدن خودش را همیشه به طرف بالاکش بیاورد . این عمل مرتب تکرار شده است و در اثر تکرار ، خود به خود گردن این حیوان در همان زمان حیات خودش یک مقدار کشیدهتر شده است . ( مثل اینکه میگویند والیبال بازی کردن قد انسان را بلند میکند ) . او این کار را کرده ، و گردنش یک ذره بلند شده است ، به شرط اینکه نر و ماده هر دو این طور باشند ، او میگوید انتقال از راه وراثت شرطش این است که این خصوصیت در هر دو جنس باشد ، زرافه نر این کار را کرده ، زرافه ماده هم این کار را کرده است ، بعد ایندو توالد کردهاند ، بچهای که از اینها به وجود آمده ، از همان ساعت اول با گردن مثلا یک سانتیمتر بلندتر به دنیا آمده است . بچه او هم که بزرگ شده ، در همین محیط بوده و باز مجبور بوده است از برگهای درختها استفاده کند ، باز مجبور بوده گردن خودش را کش بیاورد و مرتب کش آورده است ، گردن نسل بعدی مثلا دو سانتیمتر از نسل پیشین درازتر بوده است و همینطور . . . تا به اینجا رسیده است . روی همین حساب خواسته است تمام تغییرات و اختلافاتی را که میان انواع موجودات زنده هست ، از همین راه توجیه کند . مثلا فرض کنید ما انسان را حالا میبینیم به این شکل مستوی القامه است ، روی دو پا راه میرود ، دستهایش این جور و انگشتهایش اینجور است ، میگوید این انسان با آن گوسفند در ابتدا یک جور بودهاند ، این محیطهای مختلف است که گوسفند را تدریجا به آن شکل خاص