موجودی در متن واقع دارای یک امتداد و یک کشش دیگری به نام " کشش‌ زمانی " هست یا نه ؟ یعنی او زمان را جدا از اشیاء دیگر جستجو نمی‌کند ، زمان را در اشیاء جستجو می‌کند ، می‌خواهد ببیند آیا اگر زمان وجود داشته‌ باشد معنایش این است که بخشی از وجود من را زمان تشکیل می‌دهد ؟ بخش ، نه به معنی قسمتی از وجود من ، بلکه همین‌طوری که طول و عرض و ارتفاع در خارج سه امر جدا از یکدیگر نیستند . فقط یک فرضی است که ما روی شی‌ء واحد می‌کنیم یک امتداد و یک بعد دیگری هم در من وجود دارد ، در آن گیاه‌ هم وجود دارد ، در آن سنگ هم وجود دارد ، در خورشید هم وجود دارد ، یعنی‌ عالم در متن واقع یک کشش بالخصوصی دارد غیر از این سه کشش طول و عرض‌ و ارتفاع که نام آن کشش " زمان " است . این‌جور اگر شخص بخواهد تصوری‌ از زمان داشته باشد ، دیگر زمان را به عنوان پدیده‌ای در عرض سایر پدیده‌ها جستجو نخواهد کرد ، بلکه می‌خواهد ببیند در پدیده‌های طبیعت یک‌ جنبه‌ای که بشود نام " زمان " روی آن گذاشت وجود دارد یا وجود ندارد .
پس ببینید طرح یک مسأله چقدر تفاوت می‌کند .
در باب خدا البته این مثالی که عرض کردیم صد درصد مثال منطبق نیست‌ چون بالاخره زمان بعد است ، خدا بعد نیست ، ولی در این جهتی که منظور ما بود مثال ، مثال رسایی است . اگر کسی در جستجوی خدا باشد به عنوان اینکه‌ یک موجودی جدا از همه موجودات دیگر و در میان موجودات دیگر به نام خدا بخواهد پیدا کند ، بگوید مثلا سنگ هست ، خاک هست ، هوا هست ، آب‌ هست ، گیاه هست ، اینها یک موجوداتی هستند ، در میان این موجودات یک‌ موجود دیگری هم هست به نام خدا ، فرقش فقط این است که او به چشم دیده‌ نمی‌شود ، اینهای دیگری به چشم دیده می‌شوند ، اگر کسی این‌جور مسأله را طرح‌ کند از اول اشتباه کرده ، یعنی اصلا خدا راخدا تصور نکرده . اگر خدایی در عالم وجود داشته باشد او نمی‌تواند یک چنین وجود محدودی باشد در کنار سایر موجودات . او یک موجودی باید باشد که به تعبیر قرآن کریم : " « و هو معکم اینما کنتم »" [١] .
هر کدام از شما هر جا که هستید او با شما هست .

[١] حدید / [٤]