توحید
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص

توحید - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٢

منطق را نمی‌بینیم که خدا را که خالق همه چیز می‌داند ، به این معنا بداند که روز اول عالم را آفرید ، ( و ) همیشه برود سراغ روز اول . خدا کیست ؟ همان که روز اول عالم را خلق کرد . چون بعضی از متکلمین تا آنجا پیش‌ رفته‌اند که گفته‌اند خدا مثل یک بناست . وقتی ما می‌گوییم این خانه بنا دارد ، معنایش این است که روز اول یک کسی بوده که این را ساخته است . وقتی می‌گوییم این ساعت سازنده دارد ، یعنی روز اول یک کسی بوده که این‌ را ساخته است . خدا یعنی کسی که روز اول این عالم را ساخت . اگر روز اولی نباشد ، بعد که عالم ساخته شده است دیگر خدا نمی‌خواهد . عالم ساخته‌ شده که احتیاج به خدا ندارد ، عالم ساخته نشده است که احتیاج به خدا دارد ، و عالم هم فقط در همان لحظه اول بوده که خدا در آن دخالت داشته ، در لحظه‌های بعد دیگر خدا باشد یا نباشد ، تأثیر ندارد . حتی این ( جمله ) را از آنها نقل کرده‌اند : " لو جاز عدمه ما ضر عدمه " یعنی اگر ممکن‌ باشد خدایی نباشد ، به عالم ضرر نمی‌زند ، خدایی هم نباشد عالم هست . عالم فقط روز اول به خدا احتیاج داشت ، دیگر بعد که به وجود آمد ، خدایی‌ بود ، نبود هم نبود . ما در قرآن هرگز چنین منطقی را پیدا نمی‌کنیم . شما در کجای قرآن پیدا می‌کنید که خدا یعنی همان که روز اول عالم را خلق کرد ؟ در قرآن خدا خالق‌ است ، یعنی همان است که الان تمام جریانهای عالم را به وجود می‌آورد . خدا را الان خالق می‌داند ، یعنی همیشه خالق می‌داند ، نه روز اول ، نه فقط الان . خدا آفریننده است به عنوان اینکه همه چیز را همیشه خدا خلق می‌کند . از نظر قرآن فرق نمی‌کند که عالم ما از نظر گذشته محدود باشد . فرض‌ کنید یک میلیون سال از عمر عالم بگذرد ، باز در منطق قرآن در تمام این‌ یک میلیون سال خدا بوده است و این خداست که خالق است و میلیاردها سال‌ هم که در آینده باشد . این خداست که خالق است . اگر عالم از نظر گذشته‌ بی‌نهایت هم باشد ، همین جریان که جریان خلقت است جریانی است که در بی‌نهایت وجود داشته ، همیشه این‌طور بوده است . ما مخصوصا در تعبیرات‌ دعایی درباره خداوند ، مثلا می‌گوییم : " یا قدیم الاحسان " . قدیم‌الاحسان‌ یعنی چه ؟ یعنی ای کسی که همیشه تو نیکوکار بوده‌ای ، همیشه احسان‌ می‌کرده‌ای ، احسان خداوند یعنی خلقت ، ایجاد کردن ، یا به مخلوقات خودش‌ فیض رساندن ، پس همیشه خداوند محسن بوده است . پس از نظر لحن و منطق‌ قرآن ، اگر ما بخواهیم ببینیم قرآن چه می‌گوید ، در قرآن هرگز به چنین‌ چیزی برخورد نمی‌کنیم .