می‌گویند چنین ماشینهایی هست و هیچ مانعی هم ندارد که باشد ، چون این یک‌ حسابگری خاصی است . روی تمام حروف و کلمات و جمله‌های انگلیسی حساب‌ شده است که اگر شما مثلا " من آب می‌خواهم " را در انگلیسی بنویسید یا ماشین کنید ، همه را حساب کرده که اگر حرف اول آن مثلا " م " باشد ، بعد " ن " باشد . . . تا آخر ، وقتی که این چند حرف پشت سر هم آمد ، حساب این جور تنظیم شده که ماشین فلان حروف دیگری را که به زبان فرانسه‌ مطابق آن است دربیاورد . تمام آن پیش بینی شده در گذشته است ، یعنی‌ این گذشته است که آن را به وجود می‌آورد . ماشین را این‌جور به وجود آورده‌اند که این حروف وقتی به طور متوالی به این ترتیب معین زده شود ، فلان سه حرف یا چهار حرف یا پنج حرف دیگر به یک ترکیب دیگری به وجود بیاید . رابطه آن که بعد از این به وجود می‌آید با این ، یک رابطه صد درصد قطعی و تخلف ناپذیر است . یک ماشین می‌تواند در این حدود باشد . حتی شاید بشر بتواند آن قدر این اختراع را توسعه بدهد که ماشینی بسازد که‌ شما در مقابل آن به یک زبان که حرف می‌زنید در آن واحد به تمام زبانهای‌ دنیا ترجمه کند و به شما پس بدهد ، ولی همه روی حساب ، دستگاه ، تدریجا وسیعتر و وسیعتر می‌شود .

ماده ابتکار ندارد

ولی من اینجا یک سؤالی می‌کنم و آن سؤال این است : آیا می‌شود ماشینی‌ اختراع بشود که علاوه بر اینکه این کار را می‌کند ، ابتکار هم داشته باشد ، به طوری که اشتباهات گوینده را هم اصلاح کند ؟ مثلا شما می‌خواستید بگویید " من نان می‌خواهم " ولی در مقابل ماشین گفتید " من آب می‌خواهم " ، او بفهمد که شما اشتباه کرده‌اید و " نان می‌خواهم " ، برای شما ترجمه‌ کند ، یعنی ماشین از خودش ابتکار به خرج بدهد ، خلاقیت به خرج بدهد ، برسد به یک جایی که مردد بشود که آیا باید " آب می‌خواهم " اما این‌ نان می‌خواهد ، خودش هم اشتباه کرده است ، آیا آن جوری که گفته ترجمه‌ کنم یا آن جوری که درست درمی‌آید ترجمه کنم ؟ نه ، دیگر این کار ماشین‌ نیست ، ابتکار کار ماشین نیست ، انتخاب کار ماشین نیست . انتخاب از میان چند چیز یعنی از میان چند چیز متساوی یکی را انتخاب کند ، آن که او را به هدف می‌رساند