را مرد منطق و تعقل کند . این فضیلت اخلاقی نیز مانند همه فضایل دیگر اخلاقی تمرین و ممارست و مجاهدت لازم دارد . اولا اندوخته علمی و سرمایه‌ فکری لازم است ، ثانیا انسان باید مدتی با زحمت خود را وادار کند که در پیش آمدها و تصمیمها زیاد فکر کند و تا عواقب و نتایج کاری را کاملا نسنجد ، به هیجانات درونی خود ترتیب اثر ندهد .
از سخنان رسول اکرم است : " « ما أخاف علی أمتی الفقر و لکن أخاف‌ علیهم سوء التدبیر » " [١] یعنی نگرانی من بر امتم از ناحیه فقر نیست‌ ، فقر دردی است که علاجش دشوار نیست . نگرانی من از ناحیه سوء تدبیر و قلت میزان منطق و استدلال است .
حدیث دیگری از رسول اکرم مأثور است که ضمنا مشتمل بر داستانی است و عملا در آن داستان فرق بین پیروی از منطق و پیروی از احساسات دیده می‌شود : مردی از اعراب به خدمت رسول اکرم آمد و از او نصیحتی خواست . رسول‌ اکرم در جواب او یک جمله کوتاه فرمود و آن اینکه : " « لا تغضب » " یعنی خشم نگیر ، و آن مرد هم به همین مقدار قناعت کرد و به قبیله خود برگشت . تصادفا وقتی رسید که در اثر حادثه‌ای بین قبیله او و یک قبیله‌ دیگر نزاع رخ داده بود و دو طرف صف آرایی کرده و آماده حمله به یکدیگر بودند . آن مرد روی خوی و عادت قدیم و تعصب قومی تهییج شد و برای‌ حمایت از قوم خود سلاح به تن کرد و در صف قوم خود ایستاد . در همین حال‌ ، گفتار رسول اکرم به یادش آمد که نباید خشم و غضب را در خود راه بدهد . خشم خود را

[١] عوالی اللئالی ، ج ٤ ، ص . ٣٩