زندگی سخت نیرو را نمی کاهد ، تنعم و ناز پروردگی است که موجب کاهش‌ نیرو می‌گردد . می‌فرماید : " « ألا وإن الشجره البریة أصلب عودا ، و الروائع الخضره أرق جلودا ، و النباتات البدویة أقوی وقودا » " [١] .
چوب درختهای صحرایی و جنگلی که نوازش باغبان را ندیده است محکم‌تر است ، اما درختهای سر سبز و شاداب که مرتب تحت رعایت باغبان و نوازش او میباشند نازک تر و کم طاقت تر از کار در می‌آید . گیاهان‌ صحرایی و وحشی نسبت به گلهای خانگی ، هم قدرت اشتغال و افروزش بیشتری‌ دارند و هم آتششان دیرتر خاموش می‌شود . مردان سرد و گرم چشیده و فراز و نشیب دیده و زحمت کشیده و با سختیها و شداید و مشکلات دست و پنجه نرم‌ کرده نیز طاقت و قدرتشان از مردهای ناز پرورده بیشتر است . فرق است‌ بین نیرویی که از داخل و باطن بجوشد با نیرویی که از خارج کمک بگیرد .
عمده این است که استعدادها و نیروهای بی حد و حصر باطنی بشر بروز کند .
علی می‌فرمود نگویید : " « اللهم‌إنی أعوذ بک من الفتنة » " ( خدایا ! به تو از فتنه ها و مایه گرفتاریها پناه می‌برم ) ، زیرا هیچ کس نیست که‌ با گرفتاریها مواجه نباشد ، بگویید : " « اللهم‌إنی أعوذ بک من مضلات‌ الفتن » " [٢] ( خدایا ! از فتنه‌های گمراه کننده ، از جنبه‌های گمراه‌ کننده فتنه‌ها ، به تو پناه می‌برم ) .

[١] نهج البلاغه ، نامه . ٤٥ [٢] نهج البلاغه ، حکمت . ٩٠ و فقره دوم نقل به معنی شده است .