بیست گفتار - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٨
به من بفرمایید . فرمود : آیا اگر ترا نصیحتی بکنم عمل خواهی کرد ؟ آن
مرد در جواب گفت : بلی . و تا سه مرتبه این سؤال و جواب بین رسول اکرم
و آن مرد رد و بدل شد و در هر مرتبه رسول اکرم به او میفرمود آیا اگر
دستوری بدهم عمل خواهی کرد ؟ و او در جواب میگفت بلی عمل خواهم کرد .
پس از تعهد مؤکدی که رسول اکرم از آن مرد گرفت به او فرمود : " « إذا
هممت بأمر فتدبر عاقبته » " [١] یعنی هرگاه تصمیم کاری را گرفتی اول
تدبر و تفکر کن و عاقبت و نتیجه آن را ببین . اگر رشد و هدایت است آن
را تعقیب کن و اگر شر و ضلالت است از آن دوری کن .
از طرز تعهد گرفتن رسول اکرم از آن مرد معلوم میشود که برای این جمله ،
فوق العاده اهمیت قائل بوده ، میخواهد به ما بفهماند که باید عادت به
فکر و تدبر داشته باشیم و در هیچ کاری پیش از آنکه کاملا آن را زیر و رو
کنیم و نتایج و عواقب آن را بسنجیم ، وارد نشویم .
انسان باید از منطق پیروی کند نه از احساسات . انسان در کاری که از
روی منطق صورت میگیرد حساب و پیش بینیهای لازم را کرده ، نورافکن عقل و
اندیشه خود را به اطراف انداخته و جوانب و اطراف کار را تحت نظر
گرفته است ، ولی در کاری که از روی احساسات صورت میگیرد نقشه و حساب
و دوراندیشی در کار نیست ، صرفا روح بشر از راهی داغ شده و هیجانی پدید
آمده ، و انسان برای آنکه هیجان روحی خود را تسکین دهد به عملی مبادرت
میکند و به واسطه غبار و تیرگی که از تهیج احساسات پیدا میشود
[١] بحار اعنوار ، ج ٧١ ، ص . ٣٣٩