بیست گفتار - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٤

" « قل هل ننبئکم باعخسرین أعمالا ٠ الدین ضل سعیهم فی الحیوه الدنیا و هم یحسبون أنهم یحسنون صنعا »" [١] .
( آیا به شما خبر دهیم از زیانکارترین مردمان که زحمت و کوشش آنها در زندگی دنیا به هدر رفته و خودشان می‌پندارند که عملشان نیک است ؟ ) .
أمیرالمؤمنین علی ( ع ) می‌فرماید : " « المؤمن لا یصبح و لا یمسی‌إلا و نفسه ظنون عنده » " [٢] .
مؤمن شامی را صبح و صبحی را شام نمی کند مگر آنکه نسبت به نفس خود و اعمال خود بد گمان است و هر لحظه احتمال می‌دهد که عملی ناپسند از او سر بزند . اگر انسان به این مرحله برسد که واقعا به نفس خود بد گمان باشد و خود را در معرض صدور گناه و اعمال زشت بداند ، خود به خود مراقبت‌ می‌کند و جلوی تجاوز و تعدی نفس خود را می‌گیرد . وای به حال کسی که صد در صد با عین الرضا و با عینک خوش بینی سراپای وجود خود را مطالعه می‌کند .
پس از همین جا معلوم می‌شود که گاهی این حالت برای انسان پیدا می‌شود که قوه قضاوتش مریض می‌شود ، غلط قضاوت می‌کند ، از عدالت خارج می‌شود ، آزادی از عقل او سلب می‌گردد . اگر کانون عقل و اندیشه ، مسخر دل و خواهشهای دل شد ، نه تنها انسان خود را فقط به زبان پاک و بی عیب معرفی‌ می‌کند بلکه در دل و ضمیر خود نیز واقعا خود را پاک و بی عیب تصور می‌کند . نمی تواند