بشر نظر دارد و در همه آنها منظور و هدفهایی دارد که باید تأمین گردد ؟ آیا اسلام می‌خواهد که جامعه مسلمان مستقل باشد ، یا اهمیت نمی دهد که زیر دست و محکوم باشد ؟ بدیهی است که اسلام جامعه‌ای می‌خواهد مستقل ، آزاد ، عزیز ، سربلند و مستغنی . و باز مطلب سومی را هم باید بشناسیم و توجه کنیم و آن اینکه امروز دنیا بر پاشنه علم می‌چرخد ، کلید همه حوایج ، علم و اطلاع فنی است ، بدون‌ علم نمی توان جامعه‌ای غنی ، مستقل ، آزاد ، عزیز و قوی به وجود آورد . خود به خود نتیجه می‌گیریم که در هر زمانی خصوصا در این زمان فرض و واجب‌ است بر مسلمین که همه علومی را که مقدمه رسیدن به هدفهای اسلامی است‌ فراگیرند و کوتاهی نکنند . با این مقیاس می‌توانیم همه علوم مفید را علوم دینی بدانیم ، می‌توانیم‌ بشناسیم چه علمی واجب کفایی است و چه علمی واجب عینی ، می‌توانیم‌ بفهمیم که در یک زمان ممکن است خواندن یک علمی از اوجب واجبات باشد و در زمانی دیگر آن طور نباشد . این دیگر بستگی دارد به میزان هوشیاری و توجه کسانی که در هر زمانی اجتهاد می‌کنند و به استنباط احکام می‌پردازند .