که ارزش و اهمیت اخلاق خوب و تربیت عالی را درک کند ، و یا باید به‌ او تعلیم داده باشند و از زبان معلم و یا بزرگان بشر شنیده باشد ، مثل‌ اینکه علی ( ع ) می‌فرماید : " « حسن الخلق خیر رفیق » " [١] یا می‌فرماید : " « رب عزیز اذله خلقه ، و رب ذلیل اعزه خلقه » " [٢] ، بر خلاف ثروت که در کودکی ارزشش روشن می‌شود .
ایمان هم عینا همین طور است . چه بسیار اشخاصی که از این موهبت عظمی‌ بهره‌مندند و در سایه آن به خوشی و رضایت زندگی می‌کنند ، سلامتی جسم و جان‌ و طول عمرشان مدیون همان ایمانی است که در دل آنهاست ، اما خودشان به‌ این مطلب توجه ندارند . بسیاری هم بر عکس این هستند و عمری در رنج و تردید و خود خوری و ترس و دلهره بسر می‌برند ، سلامت جسم و جان خود را از کف داده ، زود پیر و شکسته می‌شوند و خودشان نمی‌توانند بفهمند علت اصلی‌ همه اینها این بود که یک سرمایه بزرگی از سرمایه‌های زندگی را از کف‌ دادند . این مطلب از راه توجه به آثار ایمان باید رسیدگی شود .

پشتوانه اخلاق

اولین اثر ایمان این است که پشتوانه اخلاق است . یعنی اخلاق که خود یک‌ سرمایه بزرگ زندگی است بدون ایمان اساس و پایه درستی ندارد . زیر بنای‌ همه اصول اخلاقی و منطق همه آنها بلکه سر سلسله همه معنویات ، ایمان‌ مذهبی یعنی ایمان و اعتقاد به

[١] اخلاق نیکو بهترین یار است . ( بحار اعنوار ، ج ٧١ ، ص ٣٩٦ ) . [٢] چه بسا عزیزی که اخلاق بدش او را خوار کرده و چه بسا ذلیلی که اخلاق‌ پسندیده‌اش وی را عزیز نموده . ( بحار اعنوار ، ج ٧١ ، ص ٣٩٦ ) .