می‌داد . در جای دیگر متصوفه را می‌بینیم که به حضور آن حضرت رفت و آمد و سؤال‌ و جواب می‌کردند که نمونه مختصری از آن را قبلا عرض کردم . زمان امام صادق ( ع ) زمانی بود که برخورد افکار و آراء و جنگ عقاید شروع شده بود و ضرورت ایجاب می‌کرد که امام کوشش خود را در این صحنه و این جبهه قرار دهد . همیشه باید در این گونه امور به اثر کار توجه داشت‌ : سیدالشهداء ( ع ) دانست که شهادتش اثر مفید دارد ، قیام کرد و شهید شد و اثرش هنوز هم باقی است ، امام صادق ( ع ) فرصت را برای تعلیم و تأسیس کانون علمی مناسب دید ، به این کار همت گماشت . بغداد که کانون‌ جنبش علمی اسلامی صدر اسلام است در زمان امام صادق ( ع ) بنا شد . ظاهرا ایشان آخر عمر سفری به بغداد آمده است . اثر امام صادق ( ع ) است که‌ می‌بینیم شیعه ، در مقدم سایر فرق ، در علوم اسلامی پیشقدم و مؤسس شد و یا لااقل دوش به دوش دیگران حرکت کرد و در همه رشته‌ها از ادب و تفسیر و فقه و کلام و فلسفه و عرفان و نجوم و ریاضی و تاریخ و جغرافی کتابها نوشت‌ و رجال بزرگ بیرون داد و عالی‌ترین و نفیس‌ترین آثار علمی را به جهان‌ تحویل داد . اگر امروز می‌بینیم اصلاح طلبانی ، به رسمیت مذهب شیعه بعد از هزار سال اقرار و اعتراف می‌کنند به خاطر این است که شیعه یک مکتب‌ واقعی اسلامی است و آثار شیعی در هر رشته نشان می‌دهد که دیگر نمی‌توان‌ اتهامات سیاسی به آن بست . این آثار مولود ایمان و عقیده است ، سیاست‌ نمی‌تواند اینچنین فقه یا اخلاق یا فلسفه و عرفان یا تفسیر و حدیثی به وجود آورد . رسمیت امروز شیعه معلول طرز کار و