به نظر می‌رسد . ] می‌گویند : سرش آن فطرت عجیب انسان است . انسان در عمق فطرت خودش لایتناهی را می‌خواهد ، خدا را می‌خواهد و با هر چیزی که‌ انسان ابتدا عشق می‌ورزد خیال می‌کند آن معشوق حقیقی خودش را پیدا کرده‌ است . ولی مدتی که با او سرگرم می‌شود و یک تجربه واقعی روحی روی او انجام می‌دهد ، خود روح به او می‌گوید : این او نیست . " این او نیست " همان است که ما بیزاری ، خستگی ، کسالت‌آوری می‌نامیم . وقتی ما می‌بینیم‌ چیزی که اینهمه آرزویش را داریم به آن می‌رسیم بعد تدریجا خستگی و کسالت‌ پیدا می‌کنیم و بعد یک وقت می‌بینیم به تنفر کشید ، این تجربه‌ای است که‌ فطرت ما روی آن شی‌ء انجام می‌دهد ، بعد از مدتی او به زبان بی‌زبانی به ما می‌گوید : بلند شویم برویم ، این او نیست ، باید برویم جای دیگر تا خودش‌ را پیدا کنیم .

بهشت خستگی‌آور نیست

این است که قرآن در مورد قیامت می‌گوید : " « لایبغون عنها حولا » " [١] چون این توهم در ذهن اشخاص پیدا می‌شود که حالا ما بهشتها رفتیم ، بهشت برای انسان یک سال ، دو سال ، ده سال ، صد سال ، هزار سال لذت‌ داشته باشد ، بعد عادی می‌شود ، وقتی عادی شد دیگر خستگی‌آور می‌شود [ و انسان می‌گوید ] عجب جای ملالت‌آور و خستگی‌آوری است ! قرآن می‌گوید : " ² لایبغون عنها حولا »" غصه این را نخورید ، اگر کسی آنجا بیاید دیگر تحول‌ از آنجا را نمی‌خواهد .

[١] کهف / . ١٠٨