اینجا مطلبی را باید توضیح دهم و آن همین مساله تساهل است یا بگویید تصالح ، یعنی مصالحه کردن ، صلح‌کردن ، قرارداد امضا کردن حتی با کفار و مشرکین . آیا قرآن این کار را به طورکلی نفی می‌کند ؟ باید عرض کنیم که دو مطلب‌ است . یک نوعش را قرآن بکلی نفی می‌کند که هرگز به پیغمبر اجازه نمی‌دهد تا چه رسد به غیر پیغمبر ، و آن همان است که در این آیات مطرح است : تصالح براساس خود مواد برنامه و فکر یعنی مواد به اصطلاح امروز ایدئولوژی‌ ، یعنی بیاییم این‌طور کنار بیاییم که تو از بعضی حرفهایت صرف‌نظر کن ، ما هم از بعضی حرفهایمان صرف‌نظر می‌کنیم . یک دین حق محال است اجازه‌ بدهد که با دشمن کنار بیایید ، شما از یک حرفتان صرف‌نظر کنید ، ما هم‌ از یک حرفمان . یک مستحب یا مکروه کوچک هم قابل مصالحه نیست ، یعنی‌ اگر یک چیزی در شریعت وارد شده است که مستحب است ، فرض کنید که فلان‌ دعا را اگر در حال وضو بخوانید مستحب است ، آیا این قابل مصالحه است‌ که طرف بگوید تو از این یک مستحب صرف‌نظر کن و بگو مستحب نیست ، ما هم از فلان حرفمان صرف‌نظر می‌کنیم ؟ خیر ، قابل مصالحه نیست . یک چیزی‌ که جزو وحی الهی است ، ولو به عنوان کوچکترین مستحب و کوچکترین مکروه ، قابل مصالحه و گذشت نیست . بله ، یک امر دیگر است که قابل تصالح و گذشت است و به اصطلاح‌ تاکتیک‌بردار است . تصالح ، مساله تاکتیک است . تنازع و تصالح ، جنگیدن و صلح کردن ، کنارآمدن یا کنار نیامدن مساله تاکتیک