شرعی نیست ولی بالاخره او را در گرو گذاشتن است و بی‌احترامی است . پس‌ قسم اگر دروغ باشد ، گناه اندر گناه است . حال راست چطور ؟ آیا برای هر راستی باید قسم خورد ؟ نه . در روایات و دستورات دینی زیاد داریم که قسم را خوار نکنید ولو برای هر حرف راستی . آخر همه جا که جای والله و بالله نیست ، موارد خاصی . انسان خودش باید طوری عمل کند و طوری باشد که دیگران به او آنقدر اعتماد داشته باشند که‌ وقتی یک جمله می‌گوید چون او را صادق می‌دانند حرفش را راست بدانند . چنین اشخاصی اصلا احتیاج به قسم خوردن ندارند ، قسم هم که نخورند افراد حرفشان را باور می‌کنند . وقتی که انسان خودش بی‌مایه است و می‌داند که‌ دیگران به حرفش اعتماد ندارند ، دائما قسم می‌خورد . قسم راست خوردن هم‌ از نظر شرعی یک امر زشتی است . ما روایات زیادی داریم که قسم راست هم‌ جز در مواقع ضرورت نباید به کار رود .

سوگندخوردن زیاد ، نشانه حقارت

حال اینجا قرآن چگونه تعبیر می‌کند ؟ اگر انسان خودش یک شخصیت اخلاقی‌ داشته باشد ، خودش پیش خودش یک وزن اخلاقی داشته باشد ، اگر خودش به‌ سخن خودش اعتماد داشته باشد و اگر دیگران به سخن او اعتماد داشته باشند ، احتیاجی به قسم نیست . ولی آدمهای حقیر و پست و کم‌وزن ، هستند که پر سوگند می‌خورند . لهذا بعد از کلمه " حلاف " یعنی پرسوگندخور ، کلمه " مهین " را آورده است ، چون ایندو با همدیگر تلازم دارند . تا انسان مهین یعنی پست‌ [ نباشد زیاد قسم نمی‌خورد . ] ( مهین عربی غیر از مهین فارسی