باقی نبود . مگر می‌شود آثاری را که هست از بر بیایند به نسل دیگر بیاموزند و نسل دیگر همه اینها را حفظ کند . غنای دنیای امروز یکی به‌ کتابخانه‌هایی است که وجود دارد ( یعنی پشتوانه مدرسه‌ها که نسلی به نسل‌ دیگر می‌آموزد ، کتابخانه‌هاست ، اگر کتابخانه‌ای نباشد مدرسه‌ای نمی‌تواند باشد ) ، و دیگر به آثار صنعتی است که باقی مانده است . پس این است که انسان آنچه را که دارد حال اگر صددرصد نگوییم ، قطعا صدی نود آنچه را که دارد در اثر نوشتن دارد ، و الا حفظ کردن‌ها که‌ نمی‌توانند یک شی‌ء را آنچنان که هست نگه دارند . به احترام قلم سوگند و به احترام نوشتن سوگند ، که درواقع یعنی به‌ احترام علم سوگند ، چون اینها وسیله نگه‌داشتن علم هستند . به احترام علم‌ سوگند که تو به لطف پروردگارت و به موجب نعمتهای عظیم پروردگارت‌ دیوانه نیستی . این معنایش " قضایا قیاساتها معها " است ، یعنی تو که‌ منشا و منبع علم و قلم هستی ، تو هستی که نهضت قلم و علم را به وجود خواهی آورد ( که آیات بعد هم روشن خواهد کرد ) ، تو به موجب این نعمت‌ پروردگارت [ دیوانه نیستی . ] اینکه مقصود از این نعمت کدام نعمت است‌ ، بعضی گفته‌اند نعمت آن فهم و درک و عقل فراوانی که الان در تو وجود دارد ، اخلاق عظیمه‌ای که داری ، و نبوتی که در تو هست ، این سومی را ترجیح داده‌اند . مجنون یعنی کسی که مادون عقل عاقلهاست ، تو مافوق عقل‌ عاقلها هستی ، یعنی آنچه را عاقلها دارند داری و یک چیزی خیلی بالاتر از حد عقل عاقلها . تو اگر با مقیاسهای اینها جور درنمی‌آیی ، به دلیل این‌ است که تو بالاتر از حد اینها هستی . اغلب ، نوابغ دنیا را به نوعی جنون و انحراف متهم می‌کنند ، چرا ؟