اینجا دو سه نکته را باید متوجه شد . یک نکته این است که به طورکلی‌ در تعلیم و تربیت ، انسانها هر چه از نظر سنی کوچکتر و جوانتر باشند آمادگی‌شان برای هرگونه تربیتی بیشتر است ، یعنی انسان هر چه کوچکتر است‌ نقش پذیرتر است و هر چه که بزرگتر می‌شود نقش‌ناپذیرتر می‌شود . این ، هم‌ در خوبیها صدق می‌کند هم در بدیها . همسر انسان در همان اوایل نقش‌پذیرتر است تا وقتی که سنش بالا برود . بچه انسان هم اینچنین است . این است‌ که حضرت امیر در وصیتشان به امام حسن مرتب توصیه می‌کنند ، می‌فرمایند مراقب بچه‌ها باش : " « و انما قلب الحدث کالارض الخالیه »" [١] دل‌ جوان مانند زمین کشت نشده است ، آماده هر بذری است که در آنجا بکاریم.
ولی اگر زمین را یک بار کشت کردند ، دیگر کشت دوم کارش مشکل می‌شود .
سعدی می‌گوید :

هر که در خردی‌اش ادب نکنند

در بزرگی صلاح از او برخاست

چوب تر را چنان که خواهی پیچ

نشود خشک جز به آتش راست

چوب وقتی که تر است هر طور که آن را بپیچی بعد که خشک شد به همان‌ شکل درمی‌آید، ولی وقتی که خشک است نمی‌توان آن را به شکل دلخواه درآورد.

[١] نهج‌البلاغه ، نامه . ٣١