آشنایی با قرآن 8 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٣
این جهت تفاسیر اختلاف کردهاند که در همین دوره اوایل اسلام بوده است یا
اساسا مربوط به امم گذشته است . ) این مرد ، همچنانکه داب و سنت اهل
خیر است ، کار میکرده ، زحمت میکشیده و محصولی به دست میآورده است و
همیشه فقرا را در این محصول شریک میکرده است ، که در قرآن کریم است :
« و الذین فی اموالهم حق معلوم للسائل والمحروم »[١] . این آیه در دو
جای قرآن است ، در یک جا کلمه " معلوم " را دارد، در جای دیگر ندارد:
« و فی اموالهم حق للسائل و المحروم » [٢] . سائلان یعنی فقرایی که
خودشان اظهار فقر میکنند ، محرومان یعنی کسانی که اظهار فقر نمیکنند ولی
فقیر هستند . قرآن در اوصاف متقین میفرماید : آنها که مسکینان و محرومان
و سائلان حقی در مال آنها دارند . نمیفرماید : از مال خودشان به آنها
میدهند ، میگوید : آنها حقی در مال اینها دارند . در روایات وارد شده
است که آیا مقصود همان زکات و وجوه واجب است ؟ تصریح شده که خیر ، آن
حسابش علیحده است ، چون آن مقداری که زکات تعلق میگیرد مال آنها نیست
. در وجوه دیگر مانند خمس هم همینطور است ( البته در این جهت
اختلافنظر است ، ولی در معنا میشود گفت مال آنها نیست . ) میفرماید :
کسانی که در همان چیزی که ملک طلق و مال خالص شرعی آنها حساب میشود ،
حقی برای سائلان و محرومان است .
آن مرد اهل خیر هم اینچنین مردی بود و قهرا سائلان و محرومان او را
شناخته بودند . هر سال موعد برداشت محصول که میشد فقرا انتظار داشتند که
باغهای فلان کس عن قریب محصول میدهد ، چیزی
[١] معارج / ٢٤ و . ٢٥ [٢] ذاریات / . ١٩