در میان علما چند نفر هستند که به زهد و ورع و تقوا و عدالت بی‌خدشه‌ ضرب‌المثل‌اند . یکی از اینها مرحوم مقدس اردبیلی ( ملا احمد اردبیلی ) است . او مرد بسیار عالمی است و در فقه از او به عنوان " محقق اردبیلی‌ " یاد می‌شود ، ایضاح فخرالمحققین را شرح کرده‌است و تا اندازه‌ای معقول و منقول هر دو را خوانده است . گویا مدتی در شیراز نزد محقق دوانی تحصیل‌ می‌کرده است و بعد به نجف رفت . نجف را بعد از شیخ طوسی ، محقق‌ اردبیلی احیا کرد . این حوزه‌ای که تا عصر ما بوده و هست و دعا کنیم‌ خداوند باز هم حفظش کند که الان با خطر بزرگی مواجه است ، به یک اعتبار بعد از هزار سال و به یک اعتبار بعد از حدود پانصد سال می‌خواهند منحلش‌ کنند برای بار دوم محقق اردبیلی آن را احیا کرد . وی معاصر با صفویه است‌ و شاه‌عباس خیلی اصرار کرد که ایشان را به اصفهان بیاورد . همین مسجد شاه‌ را که می‌ساختند ، گفت من می‌خواهم که اعدل و اعلم علما در اینجا نماز بخواند ، و شیخ بهایی با عده‌ای رفتند نجف و او را انتخاب کردند ، هر کاری کردند به ایران نیامد و با نیامدن خودش حوزه نجف را حفظ و نگهداری‌ کرد . مردی بوده در نهایت زهد و ورع و تقوا و بحق به او کراماتی نسبت‌ داده‌اند و نقل کرده‌اند . در عین حال می‌گویند از همین مرد پرسیدند ( یک‌ مرد عارف به خود و خودشناس و خداشناس این‌طور جواب می‌دهد ) اگر شما در جایی قرار بگیرید که در آنجا یک زن اجنبی زیبایی باشد و خلوت مطلق ، احدی غیر از خدا اطلاع نداشته باشد و از عاقبتش صددرصد مطمئن باشید چه‌ می‌کنید ؟ گفت : به خدا پناه می‌برم . نگفت ما برتر از [ این هستیم ، ] ما دیگر بعد از این حرفها [ به