« و قد کانوا یدعون الی السجود و هم سالمون ». برای اینکه کسی نگوید چرا در آخرت اینها دعوت به سجود و عبادت و تسلیم امر خدا می‌شوند ، می‌فرماید در دنیا در حالی که سالم و پاک و بی‌عیب بودند ، با فطرت‌ توحید بودند و این عیبها را پیدا نکرده بودند دعوت می‌شدند ولی گوش‌ نمی‌کردند . " « فذرنی و من یکذب بهذا الحدیث سنستدرجهم من حیث لا یعلمون » " ای پیغمبر ! بگذار مرا و این مردم . ( نه معنایش این است که تو مانع‌ شدی ، تعبیری است که در مقام تهدید گفته می‌شود . ما خودمان در فارسی‌ گاهی می‌گوییم : حالا بگذار ببین من چه می‌کنم . طرف نیامده که دست ما را گرفته باشد ، ولی وقتی می‌خواهیم بگوییم در آینده چنین خواهم کرد ، می‌گوییم : بگذار ببین من در آینده چه می‌کنم . این همان " بگذار " ی‌ است که ما در فارسی می‌گوییم ) بگذار مرا و مردمی که این سخنان و این‌ حقایق را دروغ می‌پندارند . بدترین عقوبتها همین عقوبت دنیای آنهاست ، همین چیزی که آنها ملاک نعمت می‌دانند ، همین نقمتهایی که در پوشش نعمت‌ به آنها داده‌ایم . " « سنستدرجهم من حیث لا یعلمون »" اینها را کم‌کم ، آرام آرام، تدریجی و درجه به درجه می‌گیریم ، آنچنان که خودشان نمی‌فهمند و نمی‌دانند .

استدراج

" استدراج " که در آیات دیگر قرآن با تعبیرات دیگری آمده است ، از جمله اصول و حقایقی است که قرآن مجید بیان کرده است . در رابطه انسان و نعمتها یا در رابطه انسان و بلایا و شدائد ، فکرهای کوتاه همین‌طور فکر می‌کنند که قرآن نقل کرد ، یعنی یک چیز بیشتر